Қазақстанның қанша компаниясы AI-агенттерді енгізе алады: TAM, SAM және SOM

Қысқаша жауап

AI-агент — жеке дербес сатып алу емес, бар жүйенің үстіне орнатылатын қондырма. Ол толыққанды жұмыс істеуі үшін компанияда бір уақытта үш шарт орындалуы тиіс: сипатталған әрі автоматтандырылған процестер, қолжетімді бұлтты деректер және оны сүйемелдейтін маман.

Ресми статистика әрбір шартты жеке-жеке өлшейді:

Шарт	Ұйымдар саны	Үлесі
Интернетке қолжетімділік	113 998	74,9%
Автоматтандырылған бизнес-процестер	31 547	20,7%
Бұлтты есептеулер	9 701	6,4%
Меншікті АКТ мамандары	8 757	5,8%
Қазірдің өзінде ЖИ қолданатындар	5 119	3,4%

Автоматтандыруы да, бұлтты жүйесі де қатар бар ұйымдар санының жоғарғы шегі — 9 701. Бұдан көп болуы физикалық тұрғыдан мүмкін емес: себебі бұлтты технологиялар бар болғаны осынша компанияда ғана бар.

Неліктен бұл бағалау емес, теориялық шек

Статистика әрбір көрсеткішті жеке жариялайды және олардың қиылысуын көрсетпейді. Қанша компанияда автоматтандыру және бұлтты жүйе қатар бар екені ашылмаған. Дегенмен осы санның математикалық шектері дәл анықталады:

``` Жоғарғы шек = min(31 547; 9 701) = 9 701 Төменгі шек = max(0; 31 547 + 9 701 − 152 234) = 0 ```

Төменгі шек нөлге тең: теориялық тұрғыдан бұл жиындар мүлдем қиылыспауы да мүмкін еді. Іс жүзінде олай болуы мүмкін емес, бірақ ресми жарияланған деректер бойынша оны толық жоққа шығаруға болмайды.

Егер бұл белгілер бір-біріне мүлдем тәуелсіз болса, қиылысу 2 010 ұйымды құрар еді. Ал шын мәнінде олар өзара өте тығыз оң корреляцияда — цифрлық компаниялар барлық салада цифрлық болып келеді, сондықтан шынайы сан тәуелсіздік бағалауына қарағанда жоғарғы шекке әлдеқайда жақын.

Duna.kz-тің жұмыс бағалауы: 2 мыңнан 9,7 мыңға дейінгі ұйым, шындық диапазонның жоғарғы бөлігіне жақын.

Үшінші шартты — штатта АКТ мамандарының болуын қосқанда, жоғарғы шек 8 757 ұйымға дейін түседі.

TAM, SAM және SOM

Деңгей	Негіздеме	Ұйымдар	Жылына 156 000 ₸ жазылым кезінде
TAM	Интернетке қолжетімділігі барлар	113 998	17,8 млрд ₸
SAM	Автоматтандырылған процестері барлар	31 547	4,9 млрд ₸
SOM	Қазірдің өзінде ЖИ қолданатындар	5 119	0,8 млрд ₸

Жазылым корпоративтік жүйенің базалық тарифі деңгейінде алынды (айына 13 000 теңге, Duna.kz №44 «Размер рынка CRM в Казахстане» зерттеуі) — нақты өнімнің бағасы ретінде емес, шамалардың ретін көрсету үшін.

SOM — 5 119 ұйым — бұл жаңа технологияға деген сенім шегінен өтіп қойғандар. Олар «ЖИ жұмыс істей ме, жоқ па» деп ойланып отырмайды, нақты құралды таңдайды. Агенттік шешімдерді жеткізушілер үшін бұл мәміле циклі ең қысқа жалғыз нақты сегмент.

Бұл қандай компаниялар

Duna.kz №46 «Индекс цифровой зрелости бизнеса Казахстана» және №47 «Сколько компаний Казахстана используют искусственный интеллект» зерттеулері олардың портретін сипаттауға мүмкіндік береді:

Салалық. Ақпарат және байланыс (11,9%-ы ЖИ қолданады), кәсіби және ғылыми қызмет (5,0%), тау-кен өндірісі (4,3%), өңдеу өнеркәсібі мен сауда (әрқайсысында 3,8–3,9%). Абсолюттік сандар бойынша сауда көш бастап тұр — 1 795 ұйым.

Географиялық. Алматы мен Астана елдегі ЖИ қолданатын ұйымдардың 71,8%-ын береді. Өңірлік нарық агенттік шешімдер үшін әзірге іс жүзінде жоқ.

Кемелдік деңгейі. Ел бойынша Duna.kz цифрлық кемелдік индексі — 100 балдан 28,1 балл (№46 зерттеу). AI-агенттерге лайықты үміткерлер осы тізімнің ең жоғарғы төрттен бір бөлігінде орналасқан.

Нарықты не шектейді

ЖИ емес, бұлтты жүйелер. Негізгі тар тұс — бұлтты есептеулері бар ұйымдардың небәрі 6,4% болуы. Деректер мен жүйелерге интеграция арқылы кіруі қажет агент жергілікті оқшау инфрақұрылымда жұмыс істей алмайды. Бұлтты жүйелердің енуі өспейінше, нарықтың төбесі кеңеймейді.

Адамдар. АКТ мамандары ұйымдардың 5,8%-ында ғана бар, ал цифрлық дағдыларды үйретуге бір қызметкерге жылына 677 теңге жұмсалады (№48 зерттеу). Агентті баптайтын және онымен жұмыс істейтін ішкі кадрлар жетіспейді.

Процестер. Ұйымдардың 79,3%-ы ішкі процестерін әлі автоматтандырмаған. Агент тек сипатталған нәрсені ғана автоматтандыра алады; ал процестің өзін сипаттауға оның қауқары жоқ.

Тәжірибелік түйін

Қазақстандағы AI-агенттер нарығы — жүздеген мың емес, небәрі бірнеше мың компания. «152 мың ұйым» негізінде құрылған кез келген бизнес-стратегия нақты шындыққа соқтығысқанда шыдас бермейді.

Агенттің өзін емес, оған дейінгі баспалдақты сату қажет. Жиырма алты мың ұйымда ЖИ-сіз автоматтандыру бар, ал одан да көбінде автоматтандырусыз жай ғана интернет бар. Алдағы жылдардың негізгі ақшасы дәл сол жерде.

Салалық бағыт анық. Сауда ең үлкен көлемді берсе, АКТ — ең жоғары дайындықты көрсетеді.