Қазақстан бизнесінің цифрлық кемелдік индексі: өңірлер мен салалар

Қысқаша жауап

Ресми статистика цифрландыру бойынша он шақты жеке көрсеткішті ұсынғанымен, оларды бірыңғай ортақ бағаға біріктірмейді. Duna.kz 2025 жылғы ҚР ҰСБ ресми деректері негізінде осындай кешенді индексті әзірледі.

Қазақстан бизнесінің цифрлық кемелдік индексі — 100 балдан 28,1 балды құрады.

Шкала тікелей сипатқа ие: 100 балл барлық сегіз негізгі технологияның барлық ұйымдарда толық бар екенін білдірер еді. Ал 28,1 балл — елдің бұл жолдың 28,1%-ын ғана жүріп өткенін көрсетеді.

Индекс неден құралады

Көрсеткіш	Салмағы	ҚР бойынша мәні
Компьютерлер	10%	76,8%
Интернетке қолжетімділік	10%	74,9%
Жеке веб-сайт	20%	30,6%
Онлайн тапсырыс қабылдау	10%	11,2%
Процестерді автоматтандыру	20%	20,7%
АКТ мамандарының болуы	10%	5,8%
Бұлтты есептеулер	10%	6,4%
Жасанды интеллект	10%	3,4%

Салмақтар Duna.kz тарапынан мына қағида бойынша бөлінді: базалық инфрақұрылым салмағы азырақ, өйткені ол бизнеске дерлік еніп болған және компанияларды бір-бірінен қатты ажыратпайды; ал клиенттік және процестік технологиялардың салмағы көбірек, өйткені нақты цифрлық компанияны дәстүрлі компаниядан дәл осылар ажыратады.

Индекстің құрылымы оның неліктен төмен екенін түсіндіреді. Ұйымдардың төрттен үшінде компьютерлер мен интернет бар, бірақ дәл осы көрсеткіштер индексте ең аз салмаққа ие. Ал индексте ең үлкен салмақ берілген құрамдастар — жеке сайт (30,6%) және процестерді автоматтандыру (20,7%) — қорытынды нәтижені төмен тартып тұр.

Өңірлер

Орын	Өңір	Индекс
1	Алматы қ.	33,9
2	Ұлытау облысы	29,9
3	Қарағанды облысы	29,3
4	Астана қ.	28,5
5	Ақмола облысы	27,5
6	Шығыс Қазақстан облысы	27,4
7	Қостанай облысы	27,0
8	Батыс Қазақстан облысы	27,0
9	Павлодар облысы	26,6
10	Атырау облысы	26,3
11	Шымкент қ.	25,9
12	Жетісу облысы	24,2
13	Түркістан облысы	23,8
14	Жамбыл облысы	22,5
15	Абай облысы	22,2
16	Солтүстік Қазақстан облысы	20,6
17	Алматы облысы	20,1
18	Қызылорда облысы	20,1
19	Ақтөбе облысы	18,4
20	Маңғыстау облысы	15,9

Бірінші және соңғы орындар арасындағы алшақтық — 2,1 есе. Бұл жекелеген көрсеткіштердегі алшақтықтан (сайттар үлесі бойынша — 8,5 есе) айтарлықтай аз, өйткені базалық инфрақұрылым өңірлер арасында жетілдірілген технологияларға қарағанда біркелкі таралған.

Алматы көш бастап тұр — 33,9 балл. Астана тек төртінші орында: елорда ішкі процестерді автоматтандыру бойынша Қарағанды облысы мен Ұлытаудан кейін қалып отыр.

Ұлытаудың екінші орынға шығуы ескертуді қажет етеді. Облыста бар болғаны 688 ұйым ғана есеп берген, және олардың едәуір бөлігі ірі өнеркәсіп орындары болуы мүмкін. Шағын база көрсеткішті сезімтал етеді, сондықтан оны «Ұлытаудағы бизнес Астанадан цифрлырақ» деп қабылдауға болмайды.

Маңғыстау облысы 15,9 балмен соңғы орында, Алматыдан 2,1 есе төмен. Басты төмендеу себебі — сайттардың үлесінің өте аздығы: небәрі 5,1%.

Салалар

Орын	Қызмет түрі	Индекс
1	Ақпарат және байланыс	38,6
2	Электр энергиясымен, газбен, бумен және ыстық сумен қамтамасыз ету	37,8
3	Көтерме және бөлшек сауда; автокөліктерді жөндеу	31,1
4	Тау-кен өндірісі және карьерлерді қазу	30,9
5	Денсаулық сақтау қызметі	30,4
6	Компьютерлер мен байланыс жабдықтарын жөндеу	30,2
7	Өңдеу өнеркәсібі	29,7
8	Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет	29,6
9	Тамақтану және сусындармен қамтамасыз ету қызметтері	28,2
10	Спорт саласындағы қызмет	28,2
11	Уақытша тұру бойынша қызмет көрсету (қонақүйлер)	28,2
12	Көлік және қоймалау	27,0
13	Демалыс пен ойын-сауықты ұйымдастыру	25,6
14	Қалдықтарды жинау және кәдеге жарату	25,4
15	Әкімшілік және қосымша қызмет көрсету	24,6
16	Құрылыс	22,7
17	Жылжымайтын мүлікпен операциялар	21,1
18	Ауыл, орман және балық шаруашылығы	19,2

Ақпарат және байланыс (38,6) пен энергетика (37,8) қатар келеді, бірақ себептері әртүрлі: біріншісі табиғатынан цифрлық сала болса, екіншісі, сірә, мемлекеттік есеп пен есептілік талаптарының арқасында осындай деңгейге жеткен.

Ауыл шаруашылығы 19,2 балмен тізімнің соңында тұр — көшбасшыдан екі есе төмен.

Сауда саласы 47 497 ұйым базасымен үшінші орында (31,1). Бұл кестенің ең маңызды нәтижесі: елдегі ең жаппай сала орташа деңгейден жоғары тұр, демек цифрландырудың негізгі салмағы тек тар технологиялық салаларда емес, нақты жаппай саудада жүріп жатыр.

Индексті қалай пайдалану керек

Өзіңізді нарықпен салыстыру үшін. Бұл технологиялардың әрқайсысы ұйымдардың азшылығында ғана бар: сайт 30,6%-ында, автоматтандыру 20,7%-ында, онлайн тапсырыс қабылдау 11,2%-ында, бұлт 6,4%-ында. Сондықтан төртеуі де бар компания ұйымдардың 6,4%-ынан аспайтын тобына кіреді (бұлтты сонша ұйым пайдаланады); төрт технологияның бәрі бір мезгілде бар компаниялардың нақты үлесін статистика жарияламайды.

Өңірлік нарықтарды бағалау үшін. Өңірлер арасындағы 2,1 еселік айырмашылық аудиторияның цифрлық сату арналарына дайындығы мен бәсекелестік деңгейінің әртүрлі екенін білдіреді.

Басымдықтарды белгілеу үшін. Веб-сайт пен процестерді автоматтандырудың индекстегі салмағы ең үлкен, ал ел бойынша мәні төмен: олардың әрқайсысы компанияның индекстегі балын басқаларынан көбірек көтереді (салмағы 10% емес, 20%) және ұйымдардың азшылығында ғана бар. Бұл сатылымда бәсекелестерден озуға әкеле ме, индекс оны көрсетпейді.