Қазақстанның қанша компаниясы жасанды интеллектіні пайдаланады: ресми деректер

Қысқаша жауап

Бұл көрсеткіш ресми түрде өлшенеді және оның нақты мәні ЖИ туралы қоғамдағы қызу әңгімелерге қарағанда әлдеқайда сабырлы.

Қазақстанда жасанды интеллект технологияларын 5 119 ұйым пайдаланады — бұл 2025 жылғы АКТ зерттеуінде есеп бергендердің 3,4%-ы.

Салыстыру үшін, сол іріктеу бойынша:

Технология	Ұйымдар саны	Үлесі
Компьютерлер	116 847	76,8%
Интернетке қолжетімділік	113 998	74,9%
Жеке веб-сайт	46 530	30,6%
Бизнес-процестерді автоматтандыру	31 547	20,7%
Бұлтты есептеулер	9 701	6,4%
Заттар интернеті (IoT)	6 797	4,5%
Жасанды интеллект	5 119	3,4%
Үлкен деректерді талдау (Big Data)	4 200	2,8%
RFID-белгілер	1 749	1,1%
Сервистік роботтар	89	0,06%

Бұлтты есептеулер ЖИ-ге қарағанда 1,9 есе кең таралған. Бұл маңызды бағдар: ұйымдардың небәрі 6,4%-ы ғана бұлтты технологияларды тұтынатын елде ЖИ-ді жаппай енгізу мүмкін емес — ол алдыңғы емес, келесі кезекте тұрған технология.

Қызмет түрлері бойынша

Қызмет түрі	Есеп берген ұйымдар	ЖИ қолданатындар	Үлесі
Ақпарат және байланыс	7 393	881	11,9%
Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет	14 206	717	5,0%
Тау-кен өндірісі және карьерлерді қазу	1 505	65	4,3%
Компьютерлер мен байланыс жабдықтарын жөндеу	457	18	3,9%
Өңдеу өнеркәсібі	10 611	410	3,9%
Көтерме және бөлшек сауда; автокөліктерді жөндеу	47 497	1 795	3,8%
Электр энергиясы, газ, бу және сумен қамтамасыз ету	639	24	3,8%
Көлік және қоймалау	8 852	239	2,7%
Денсаулық сақтау қызметі	6 683	161	2,4%
Әкімшілік және қосымша қызмет көрсету	11 444	230	2,0%
Демалыс пен ойын-сауықты ұйымдастыру	1 102	21	1,9%
Құрылыс	19 714	326	1,7%
Жылжымайтын мүлікпен операциялар	10 326	136	1,3%
Спорт саласындағы қызмет	714	9	1,3%
Қалдықтарды жинау және кәдеге жарату	616	7	1,1%
Тамақтану және сусындармен қамтамасыз ету	3 204	31	1,0%
Уақытша тұру бойынша қызмет көрсету (қонақүйлер)	806	7	0,9%
Ауыл, орман және балық шаруашылығы	6 070	37	0,6%

АКТ саласы (11,9%) мен ауыл шаруашылығы (0,6%) арасындағы алшақтық — 19,5 есе.

Ақпарат және байланыс — ЖИ статистикалық қателік шегінен шыққан жалғыз сала: 7 393 ұйымның 881-і. Екінші орында кәсіби және ғылыми қызмет — 5,0%.

Сауда саласы ең көп абсолюттік санды береді: 1 795 ұйым, бірақ бұл салалық базаның небәрі 3,8%-ы. Яғни, нақты енгізулердің негізгі салмағы тек озық компанияларда емес, елдің ең жаппай саласында шоғырланған.

Өңірлер бойынша

Өңір	ЖИ қолданатын ұйымдар	Үлесі
Алматы қ.	2 518	5,4%
Астана қ.	1 160	4,2%
Шығыс Қазақстан облысы	200	3,8%
Ұлытау облысы	24	3,5%
Жетісу облысы	57	2,8%
Ақтөбе облысы	146	2,6%
Павлодар облысы	129	2,3%
Қостанай облысы	117	2,2%
Алматы облысы	111	2,0%
Атырау облысы	86	2,0%
Маңғыстау облысы	79	1,9%
Шымкент қ.	126	1,8%
Ақмола облысы	82	1,8%
Абай облысы	38	1,7%
Қарағанды облысы	132	1,5%
Батыс Қазақстан облысы	42	1,1%
Жамбыл облысы	26	0,9%
Қызылорда облысы	17	0,7%
Түркістан облысы	18	0,5%
Солтүстік Қазақстан облысы	11	0,3%

Алматы мен Астана елдегі ЖИ қолданатын барлық ұйымдардың 72%-ын береді. Солтүстік Қазақстан облысында бұл үлес 0,3% — Алматыдан 18 есе төмен.

Бұл 3,4%-ды қалай түсіну керек

Бұл төменгі шек, және мұның нақты себебі бар. Зерттеу ұйымды егер ол бұл туралы ресми есеп берсе ғана ЖИ қолданушысы ретінде тіркейді. Хаттар мен мәтіндер үшін жеке ChatGPT қолданатын қарапайым қызметкер компания есебіне кірмейді — көбінесе компания оны білмейді де. Ресми статистика жеке қолданысты емес, ұйымдық деңгейде ресми енгізілген ЖИ-ді өлшейді.

Сонымен бірге бұл басқа мағынада төмендетілген сан емес. 3,4% — бұл ЖИ процестердің ресми бір бөлігіне айналып, есепте көрсетілген ұйымдардың үлесі. «Қызметкерлер қолданып жүр» мен «компания жүйелі түрде енгізді» дегеннің арасындағы алшақтық — алдағы бірнеше жылдың негізгі мазмұны.

Халықтың қызығушылығымен салыстыру алшақтықтың шынайы ауқымын көрсетеді. Қазақстанда нейрожелілерге іздеу сұранысы тек бір ғана ChatGPT бойынша айына бір жарым миллион сұраныспен өлшенеді (Duna.kz №20 «Как казахстанцы ищут нейросети» зерттеуі). Бұл ретте оны ресми енгізген ұйымдар саны — небәрі бес мың. Адамдардың жеке қызығушылығы бизнестегі енгізу қарқынынан бірнеше есе озып кеткен.

Бұл нені білдіреді

Қазақстанда ЖИ енгізу нарығы іс жүзінде әлі толық бос. Ұйымдардың 96,6%-ы ЖИ-ді ешқандай түрде қолданбайды — бұл қызу бәсекесі бар қалыптасқан нарық емес, енді ғана басталып келе жатқан нөлдік позиция.

ЖИ-ге дайындық алдыңғы технологиялық баспалдақтарға тіреледі. Автоматтандырылған ішкі процестері жоқ (ұйымдардың 79,3%-ы) және бұлтты жүйесі жоқ (93,6%-ы) компанияда ЖИ жұмыс істей алатын құрылымдық деректер де болмайды. Енгізу реті сәнге емес, технологиялық логикаға бағынады.

Сұраныс географиясы айқын. Екі ірі қала енгізулердің төрттен үшіне жуығын (71,8%) қалыптастырып отыр — ЖИ-ге байланысты қызметтерге сұраныс та дәл сол жерде шоғырланған.