Қазақстанның қанша компаниясы интернет арқылы сатады: ресми деректер

Қысқаша жауап

ҚР Ұлттық статистика бюросының 2025 жылғы ресми зерттеуі бойынша интернет арқылы тауарлар мен қызметтерге тапсырыстарды 17 018 ұйым қабылдайды — бұл есеп берген кәсіпорындардың 11,2%-ы.

Салыстыру үшін: интернет арқылы тауарлар мен қызметтерді сатып алатын ұйымдар саны — 18 289 (12,0%). Яғни, қазақстандық бизнес ғаламторда сатушыға қарағанда сатып алушы ретінде біршама жиірек әрекет етеді.

2025 жылғы электрондық сауданың жалпы көлемі — 3 768,8 млрд теңге, бұл бүкіл бөлшек сауда тауар айналымының 14,3%-ы.

Кім сатады: маркетплейстер жеке сайттарға қарсы

Ресми статистика осы тұста ең мазмұнды көріністі береді.

Көрсеткіш	Маркетплейстер	Жеке интернет-ресурс
Сатылым көлемі, млрд ₸	3 237,5	531,3
Көлемдегі үлесі	85,9%	14,1%
Арнаны пайдаланатын кәсіпорындар үлесі	83,1%	27,2%
Орташа чек, тауарлар	11 123 ₸	23 363 ₸
Орташа чек, қызметтер	4 840 ₸	13 876 ₸

Екі арнаны бір мезгілде кәсіпорындардың 10,3%-ы пайдаланады.

Деректердің басты қайшылығы: маркетплейстер көлем жағынан 6 есе көп сатылым береді, бірақ орташа чегі екі есе төмен. Жеке сайттағы тауар орташа есеппен 23 363 теңгеге сатылса, маркетплейсте ол 11 123 теңгені құрайды — айырмашылық 2,1 есе. Қызметтер бойынша алшақтық одан да зор: 4 840 теңгеге қарсы 13 876 теңге, яғни 2,9 есе.

Ықтимал түсініктеме (бұл ҰСБ деректері емес, Duna.kz қорытындысы): маркетплейс — бұл жаппай арзан сатып алулар арнасы, ал жеке сайт — ірі әрі күрделі сатып алулардың арнасы. Түсіндіруді, жиынтықтауды немесе жеке келісуді қажет ететін қымбат тауар маркетплейсте, сірә, нашар сатылады.

Маркетплейстер нарықты иемденуде

Жыл	Бөлшек саудадағы электрондық сауда үлесі	Көлемдегі маркетплейстер үлесі
2023	12,7%	72,4%
2024	14,1%	88,0%
2025	14,3%	85,9%

Екі жыл ішінде маркетплейстер үлесі 13,5 пайыздық тармаққа өсті, бірақ шарықтау шегі 2024 жылы өтті. 2025 жылы ол 88,0%-дан 85,9%-ға дейін сәл төмендеді: жеке интернет-ресурстар алаңдардың 16,5% өсіміне қарсы 40,5%-ға өсіп, алғаш рет нарықтағы өз үлесін қайтарып ала бастады.

2024 жылғы үлесті Duna.kz абсолюттік көлемдерден есептеп шығарды — ҰСБ жарияланымының мәтінінде бұл көрсеткіш тікелей көрсетілмеген, сондықтан бұл бетбұрыс ашық дереккөздерде бұрын айтылмаған.

Бұл сатушының алдына бір рет қана шешіле салмайтын стратегиялық мәселе қояды: маркетплейс дайын айналым мен трафикті бірден береді, бірақ ол комиссия алады, сатып алушымен тікелей байланысты үзеді және — орташа чек көрсеткендей — баға сегментін шектейді.

Қызмет түрлері бойынша

Қызмет түрі	Есеп берген ұйымдар	Онлайн тапсырыс қабылдайтындар	Үлесі
Ақпарат және байланыс	7 393	1 427	19,3%
Тамақтану және сусындармен қамтамасыз ету қызметтері	3 204	557	17,4%
Көтерме және бөлшек сауда; автокөліктерді жөндеу	47 497	8 022	16,9%
Компьютерлер мен байланыс құралдарын жөндеу	457	71	15,5%
Уақытша тұру бойынша қызмет көрсету (қонақүйлер)	806	123	15,3%
Спорт саласындағы қызмет	714	90	12,6%
Өңдеу өнеркәсібі	10 611	1 288	12,1%
Әкімшілік және қосымша қызмет көрсету	11 444	1 177	10,3%
Денсаулық сақтау қызметі	6 683	680	10,2%
Демалыс пен ойын-сауықты ұйымдастыру	1 102	106	9,6%
Қалдықтарды жинау және кәдеге жарату	616	58	9,4%
Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет	14 206	1 239	8,7%
Электр энергиясы, газ және ауаны баптаумен қамтамасыз ету	639	48	7,5%
Көлік және қоймалау	8 852	645	7,3%
Құрылыс	19 714	1 014	5,1%
Тау-кен өндірісі	1 505	65	4,3%
Жылжымайтын мүлікпен операциялар	10 326	259	2,5%
Ауыл, орман және балық шаруашылығы	6 070	119	2,0%

Өңірлер бойынша

Өңір	Онлайн тапсырыс алатын ұйымдар үлесі
Алматы қ.	17,3%
Астана қ.	12,5%
Қарағанды облысы	11,4%
Жетісу облысы	10,9%
Қостанай облысы	10,2%
Павлодар облысы	10,0%
Шығыс Қазақстан облысы	9,4%
Батыс Қазақстан облысы	9,2%

Ең төменгі үлес: Жамбыл облысы (1,4%), Солтүстік Қазақстан облысы (2,6%) және Түркістан облысы (3,0%). 20 өңірдің толық қатары датасетте.

Бұл бизнес үшін нені білдіреді

Интернет арқылы сату — әлі де азшылықтың үлесі. Ұйымдардың 11,2%-ы — бұл жеке сайты бар компаниялардың үлесінен де аз (30,6%, Duna.kz №41 «Сколько компаний Казахстана имеют собственный сайт» зерттеуі). Қанша компания дәл өз сайты арқылы сататынын бұл деректерден шығаруға болмайды: «интернет арқылы тапсырыс алу» электрондық пошта арқылы түскен өтінімдерді де, маркетплейстегі сатылымды да қамтиды, ал мұндай ұйымдардың бір бөлігінде сайт мүлдем болмауы мүмкін.

Орташа чек — жеке арнаны (сайтты) дамытудың басты дәлелі. Тауарлар бойынша ол жеке сайтта маркетплейстегіден екі есе жоғары (11 123 ₸-ге қарсы 23 363 ₸). Бұл бүкіл арна бойынша орташа көрсеткіш, нақты тауарға арналған ереже емес: статистика бір тауардың екі арнадағы сатылымын салыстырмайды. Егер тауар қымбат болса немесе түсіндіруді қажет етсе, тек маркетплейске сүйенбей, жеке сайтты бөлек арна ретінде тексеріп көрген жөн.

Маркетплейс пен жеке сайт бір-бірін алмастырмайды. Кәсіпорындардың тек 10,3%-ы ғана қос арнаны қатар пайдаланады — яғни басым көпшілігі тек біреуін ғана таңдайды, дегенмен орташа чек туралы деректер бұл екі арнаның әртүрлі сатып алу түрлеріне қызмет көрсететінін аңғартады.