Қазақстандағы сатылымдағы мессенджерлер: неліктен ресми сандар жоқ және нені сенімді түрде айтуға болады

Қысқаша жауап

ҚР Ұлттық статистика бюросы (ҰСБ) жыл сайын 152 234 кәсіпорында АКТ пайдалануды зерттеп, он бес технологиялық көрсеткішті жариялайды. Олардың арасында RFID-белгілері (1 749 ұйым) және сервистік роботтар (89 ұйым) да бар.

Бірақ осы он бес көрсеткіштің ішінде бірде-бір мессенджер жоқ.

Мемлекет елдегі сервистік роботтары бар ұйымдардың нақты санын біледі, бірақ WhatsApp арқылы қанша компания тапсырыс қабылдайтынын білмейді, ал Duna.kz пайымы бойынша екіншісі біріншісінен көп есе үлкен болуы әбден ықтимал.

Ресми түрде не өлшенеді

Технология	Ұйымдар саны	Үлесі
Компьютерлер	116 847	76,75%
Интернетке қолжетімділік	113 998	74,88%
Мемлекеттік органдармен электронды байланыс	93 581	61,47%
Жеке веб-сайт	46 530	30,56%
Процестерді автоматтандыру	31 547	20,72%
Интернет арқылы орналастырылатын тапсырыстар (шығыс)	18 289	12,01%
Интернет арқылы түсетін тапсырыстар (кіріс)	17 018	11,18%
Бұлтты есептеулер	9 701	6,37%
АКТ мамандарының болуы	8 757	5,75%
Заттар интернеті (IoT)	6 797	4,46%
Жасанды интеллект	5 119	3,36%
Үлкен деректерді талдау (Big Data)	4 200	2,76%
RFID-белгілер	1 749	1,15%
Жеке деректерді өңдеу орталықтары (ДӨО)	390	0,26%
Сервистік роботтар	89	0,06%

Өлшенетін ең сирек технология — бар болғаны 89 ұйым. Бұл жиынтықтың 0,06%-ы. Статистика осындай деңгейге дейінгі ұсақ сандарды нақты тіркейді, бірақ жанама белгілер бойынша елдегі коммерциялық қарым-қатынастың қомақты бөлігі өтетін арнаны тіркемейді.

Неліктен жарияланымдардағы сандарды негізге алуға болмайды

Ғаламторда кездесетін Қазақстандағы WhatsApp аудиториясын бағалау деректері бір-бірінен қатты ерекшеленеді: интернет-аудиторияның 83,4%-ынан 94%-ына дейін. Бір ғана ел мен бірдей уақыт кезеңі туралы айтылса да, ауытқу 10,6 пайыздық тармақты құрайды.

Бұл алшақтықтың себебі сандардың өзінен де маңыздырақ: бұл бағалауларды мессенджерлер арқылы хабарлама тарату қызметін сататын компаниялар жариялайды. Хабарламалардың ашылу деңгейі 95% деп көрсетіліп, оған қарсы электрондық поштаның ашылуы небәрі 15% деп берілген материалдар — нақты статистика емес, кәдімгі коммерциялық жарнамалық ұсыныс.

Duna.kz мұндай сандарды қайталамайды. Олардың бірде-бірінде нақты іріктеу көлемі мен зерттеу әдістемесі сипатталмаған.

Нені дәйекті түрде бекітуге болады

Мессенджерлер мемлекет түсінігіндегі ресми «цифрлық кемелдікке» кірмейді. Duna.kz цифрлық кемелдік индексі (№46 «Индекс цифровой зрелости бизнеса Казахстана» зерттеу) ресми көрсеткіштер негізінде жасалған және оған мессенджерлер қосылмаған — өйткені бұл туралы ресми мәліметтер жоқ.

Сату арналары мен оларды өлшеу деңгейі арасындағы алшақтық өте үлкен. Ресми түрде интернет арқылы тапсырыстарды 17 018 ұйым алады — 11,2%. Бұл сан сайтты, электрондық поштаны және маркетплейстерді қамтиды; мессенджерлер арқылы түсетін тапсырыстар онда бөлек көрсетілмеген. Егер олар толық есепке алынса, Duna.kz пайымы бойынша көрсеткіш еселеп өсіп, цифрландырудың бүкіл бейнесі мүлдем басқаша көрінер еді.

Өлшеудің болмауы нақты тәжірибелік салдарға әкеледі. Компаниялар арналарды жоспарлаған кезде шынайы статистика болмағандықтан, сервис жеткізушілерінің жарнамалық буклеттеріне сүйенуге мәжбүр болады. Бұл жекелеген мәселе емес, қазақстандық нарықтың жүйелі кемшілігі.

Бизнес не істеуі керек

Өз арнаңызды өзіңіз өлшеңіз. Сіздің воронкаңыздағы мессенджерлерден келетін өтінімдердің үлесі — бұл бір ай ішінде өз CRM жүйеңізден нақты көрінетін және кез келген елдік бағалаудан әлдеқайда дәл көрсеткіш.

Шетелдік ашылу бенчмарктерін тікелей көшірмеңіз. «98% ашылу деңгейі» сияқты көрсеткіштер жарнамалық хабарламаларды емес, транзакциялық хабарламаларды (банк кодтары, жеткізу хабарламалары) сипаттайды және суық жарнамалық байланыстарға жүрмейді.

Бұл арнаның реттеуші тарапынан да толық өлшенбейтінін ескеріңіз. Мессенджерлерде дербес деректермен және хабарлама таратумен жұмыс істеу ережелері электрондық поштаға қарағанда әлі толық реттелмеген, бұл артықшылық емес, заңдық тәуекел.