Қазақстандықтар нейрожелілерді қалай іздейді: ChatGPT, Gemini, DeepSeek — 2020 жылдан бергі динамика

Қысқаша түйін

2026 жылдың қаңтарында Қазақстанда іздеу қызығушылығы бойынша Gemini ChatGPT-ді алғаш рет басып озды, наурызда көрсеткіштер теңесті, ал сәуірден бастап Gemini тұрақты алда. 2026 жылдың тамызына қарай алшақтық 1,34 есені құрады.

Сұраныс ауқымы: ChatGPT туралы сұраныстар айына шамамен 1,5 млн рет ізделеді — бұл елдегі барлық интернет-аудиторияның 7,7%-ы. Gemini — 1 млн, яғни 5,1%.

Бірақ бұл деректердегі ең бастысы олардың көлемі емес, сұраныс қисықтарының сипаты. Олар нарыққа енудің екі түрлі моделін көрсетеді — және неге нейрожеліге деген іздеу сұранысының төмендеуі оны қолданудың азайғанын білдірмейтінін түсіндіреді.

Негізгі көрсеткіштер

• 1 500 000 — айына ChatGPT туралы іздеу сұраныстары («чат гпт» кластері).
• 1 000 000 — Gemini туралы сұраныстар.
• 90 500 — DeepSeek, 74 000 — Claude, 49 500 — Grok.
• қаңтар 2026 — Gemini жүйесінің ChatGPT-ден алғаш рет алға шыққан айы; сәуірден бастап ол тұрақты алда.
• 41 ай — ChatGPT-дің алғашқы сұраныстардан шарықтау шегіне дейінгі жүріп өткен жолы.
• 4 ай — DeepSeek-тің шарықтау шегіне дейінгі уақыты, содан кейін ол қызығушылықтың 73%-ын жоғалтты.
• −48% — 2026 жылдың маусымы мен тамызы аралығында ChatGPT-ге деген қызығушылықтың маусымдық құлдырауы.

Хронология: кім және қашан пайда болды

Іздеу қызығушылығының индексі, 0–100. 2023 жылдың қаңтарына дейін үш жүйе бойынша да — нөл.

Ай	ChatGPT	Gemini	DeepSeek
2023-01	15	0	0
2023-04	26	0	0
2023-07	9	0	0
2023-10	23	0	0
2024-01	18	0	0
2024-04	22	2	0
2024-07	11	4	0
2024-10	42	5	1
2025-01	37	5	20
2025-04	48	8	21
2025-07	45	13	12
2025-10	62	25	16
2026-01	46	48	8
2026-04	48	56	12
2026-07	64	69	12
2026-08	38	51	8

ChatGPT Қазақстанның іздеу кеңістігінде 2023 жылдың қаңтарында — әлемдік тұсаукесерден бір жарым ай өткен соң пайда болды. Қызығушылықтың алғашқы толқыны 2023 жылдың жазына қарай басылды, ал 2024 жыл бойы тұрақты плато сақталды. Түбегейлі бетбұрыс 2024 жылдың қазан айында болды: сұраныс бір айда 2,3 есе өсіп, содан кейін қарқынды дамыды.

Gemini алғаш рет 2023 жылдың желтоқсанында тіркелді, бірақ екі жыл бойы тауашалық деңгейде қалды. Нағыз өсім 2025 жылдың мамырында басталып, күзде жеделдеді және 2026 жылдың қаңтарында жүйені бірінші орынға шығарды.

DeepSeek — керісінше мысал. 2024 жылдың қазанында пайда болып, төрт айдың ішінде 2025 жылдың ақпанында шыңына жетті де, кейін төмендеді. Қазіргі уақытта — ең жоғары қызығушылықтың 27%-ын ғана құрайды.

Нарыққа енудің екі моделі

Деректер екі түрлі сценарийді көрсетеді, және жоспарлау кезінде оларды ажырата білу маңызды.

Баяу әрі орнықты ену. ChatGPT — шыңына дейін 41 ай, Gemini — 30, Claude — 28, Perplexity — 33 ай. Мұндай жүйелер толқындармен, құлдыраулар мен платолар арқылы өседі және шыңдық қызығушылықтың 33–52%-ын ұстап тұрады.

Хайптық бұрқ ету. DeepSeek — шыңына дейін 4 ай, Midjourney — 2 ай. Шыңына жеткеннен кейін олар қызығушылықтың 73–84%-ын жоғалтады.

Бұдан шығатын қағида: ену жылдамдығы аудиторияны ұстап тұруға кері пропорционалды. Жүйе қаншалықты жылдам танымал болса, бір жылдан кейін оған деген қызығушылық соншалықты аз қалады. Маркетинг үшін бұл жаңа нейрожелінің жарылыспен шығуы бүкіл стратегияны қайта құруға себеп емес екенін білдіреді: жарты жылдан кейін шарықтау шегіндегі сұраныстың 28-40%-ы, ал уақыт өте келе төрттен бірі не одан да азы ғана қалу ықтималдығы жоғары.

Неліктен іздеу сұранысы мен аудитория бірдей емес

Бұл — жоғарыдағы сандарды дұрыс оқу үшін аса қажетті ескертпе.

Іздеу жүйесі тек кіру нүктесін іздейтіндерді тіркейді. Адам сайтқа кіру үшін «chatgpt» деп тереді. Ал қосымшасы телефонда орнатылған пайдаланушы ештеңе іздемейді — ол белгішені басады. Ол іздеу статистикасында жоқ.

Осыдан шығатын қорытынды: жүйе атауы бойынша іздеу сұранысы аудитория көлемін емес, жаңа пайдаланушылар ағынын өлшейді. Жүйе бұқаралық сипатқа ие болып, мобильді қосымшаларға көшкен сайын, оның іздеу сұранысы бәсеңдеуі және тіпті төмендеуі заңды — бұл ретте нақты қолдану көлемі өсе береді.

2024 жылы ChatGPT-де болған платоны және жүйелер арасындағы айырмашылықты осы фактор түсіндіреді. Android пен Google іздеу жүйесіне кіріктірілген Gemini, өзі туралы іздеу сұраныстарын тудырмай-ақ аудитория жинай алады.

Тәжірибелік тұжырым: нейрожеліге іздеу қызығушылығының төмендеуін пайдаланушылардың кетуі деп бағалауға болмайды. Нақты қолданысты бағалау үшін қосымшалардың орнатылуы, реферальды трафик және әлеуметтік сауалнамалар қажет.

Маусымдылық: нейрожелілер студенттермен бірге оқиды

Жыл	Маусым	Тамыз	Өзгеріс
2023	16	8	−50%
2024	22	10	−55%
2026	73	38	−48%

Төрт жылдың үшеуінде ChatGPT-ге деген қызығушылық маусымнан тамызға қарай 48-55%-ға құлдырайды және қыркүйекте қайта қалпына келеді. Шыңы оқу жылының аяқталуына сәйкес келеді.

Бұл білім алушылар аудиторияның елеулі бөлігі екенін көрсетеді — және ЖИ тақырыбына байланысты жарнамалық науқандар шілде мен тамыз айларында тамызға қарай 48-55%-ға қысқаратын нарықта жұмыс істейтінін білдіреді.

Кім және қайда іздейді

Жасы. Барлық жүйелердің негізгі өзегі бірдей — 25–34 жас (индекс 100). Шеткі жастарда айырмашылық бар: ChatGPT-де жастар аудиториясы басым (18–24 жас — индекс 72), ал Gemini-де бұл көрсеткіш төменірек (43). Есесіне Gemini 45–54 жастағы топты қызықтырмайды (ChatGPT-де 47 болса, Gemini-де небәрі 14).

Жынысы. ChatGPT — әйелдер үлесі басым жалғыз жүйе (ерлердің 96-сына қарсы 100). Gemini мен DeepSeek — көбіне ерлер аудиториясына тиесілі (100-ге қарсы 85 және 92).

Географиясы. Үш жүйе бойынша да бірінші орында — елдегі жан басына шаққандағы табысы ең жоғары өңірлердің бірі саналатын Атырау облысы. Нейрожелілерге деген қызығушылық халық санына емес, табыс деңгейіне байланысты: халық саны бойынша екінші орындағы Түркістан облысы көшбасшылар қатарында жоқ.

Зерттеу шектеулері

• Іздеу сұранысы пайдаланушылар санына тең емес. Ол мобильді қосымшаны пайдаланатындарды көрсетпейді және қалыптасқан жүйелердің аудиториясын кемітіп көрсетеді.
• Google Ads деректерді жуықтайды және топтастырады. 1 220 000 және 1 500 000 секілді мәндер — нақты сан емес, топтастырылған мәндер.
• Trends индексі бес сұраныстан тұратын топ ішінде салыстырмалы: Gemini-дегі 100 мәні әлемдегі барлық жүйелерден артықшылықты емес, оның өз ішіндегі шыңын білдіреді.
• Қатардың соңғы айы толық болмауы мүмкін. 2026 жылғы тамыздағы құлдырау 2023 және 2024 жылдардағы маусымдылыққа сәйкес келеді, бірақ ішінара осымен де түсіндірілуі мүмкін.
• Интернет-аудиториядағы пайыздық үлестер өлшем емес, Duna.kz есебі: бір адам бірнеше рет іздеуі мүмкін.
• Қазақ тіліндегі «жасанды интеллект» сұранысы айына 9 900 рет ізделеді — бұл орыс тіліндегі сұраныстардан жүз еседен астам аз, сондықтан тілдік срез жеке құрастырылмады.