Қазақстанда тауарларды жеткізу нарығының көлемі: тапсырыстар саны бойынша есептеу

Қысқаша жауап

Жеткізу нарығына ресми бағалау жоқ. Duna.kz оны тапсырыстар санына негіздеп құрастырады.

2025 жылғы тауарлық онлайн-тапсырыстар саны — 313,8 млн (Duna.kz №60 «Сколько заказов казахстанцы делают онлайн» зерттеуі). Олардың әрқайсысы жеткізілмейді: бір бөлігін сатып алушылар өздері алып кетеді.

Жеткізу үлесі	Жылына жеткізу саны	Жеткізу құны	Нарық көлемі
35,0%	109,8 млн	500 ₸	54,9 млрд ₸
46,1%	144,7 млн	1000 ₸	144,7 млрд ₸
60,0%	188,3 млн	1500 ₸	282,4 млрд ₸

Жұмыс диапазоны — жылына 55–282 млрд теңге, орталық бағалау шамамен 145 млрд теңге.

Диапазонның кеңдігі екі белгісіз мәнге байланысты: жеткізумен орындалатын тапсырыстар үлесі және оның орташа құны. Олардың ешқайсысы Қазақстан бойынша ресми түрде өлшенбейді.

Жалғыз өлшенген тірек

Жеке интернет-ресурстар бойынша ҰСБ тапсырысты қабылдап алу тәсілдерінің құрылымын жариялайды:

Тәсілі	Үлесі
Пошта немесе курьер	46,1%
Өзі алып кету	34,7%
Онлайн-жүктеу	19,2%

Тапсырыстардың үштен бір бөлігін клиенттер өздері алып кетеді. Бұл бағалау үшін түбегейлі маңызды: әрбір тапсырыс жеткізіледі деп қарайтын модель нарықты шамамен 2,2 есе артық есептейді: пошта немесе курьер арқылы тапсырыстардың тек 46,1%-ы жеткізіледі, қалғаны өзі алып кету мен онлайн-жүктеуге тиесілі.

Ескертпе: бұл үлестер тек жеке интернет-ресурстар үшін ғана белгілі, ал олар тауарлық тапсырыстардың небәрі 7%-ын береді. Қалған 93%-ы өтетін маркетплейстер бойынша мұндай статистика жоқ. Ірі сауда алаңдарының дамыған тапсырыс беру пункттері (ПВЗ) желісі өзі алып кету үлесінің онда одан да жоғары болуы мүмкін екенін көрсетеді — яғни орталық бағалау диапазонның төменгі бөлігіне жақынырақ болуы ықтимал.

Нені нақты өлшеуге болады

Электрондық коммерция статистикасында ешқандай болжамсыз нақты белгілі екі сабақтас шама бар:

Дайын тағам жеткізу — 2025 жылы маркетплейстер арқылы 76,3 млрд теңге. Бұл — тауар жеткізу есебіне кірмейтін жеке нарық.

Электрондық коммерция арқылы жүк тасымалы — 83,6 млрд теңге: маркетплейстер арқылы 65,5 млрд және жеке интернет-ресурстар арқылы 18,1 млрд теңге. Бұған тек сатып алушыларға жеткізу ғана емес, бизнестің ішкі логистикасы да енеді.

Өлшенген сабақтас нарықтардың қосындысы — 159,9 млрд теңге, бұл тауар жеткізу нарығының орталық бағалауымен өлшемдес келеді және оның реттілігін жанама түрде растайды.

Неліктен нарық сатушылар түсімінен жылдам өсуде

2025 жылы сату көлемінің 19,4% өсуі аясында тапсырыстар саны екі есеге жуық артты (Duna.kz №55 «Средний чек онлайн-покупки в Казахстане» және №60 зерттеулері). Жеткізу қызметіне төлем айналымдағы теңге үшін емес, әрбір тапсырыс үшін төленеді.

Бұл логистикаға түсетін жүктеменің түсім қарқынымен емес, тапсырыстар санының қарқынымен өскенін білдіреді: 2025 жылы жеткізу нарығы электрондық сауданың өзіне қарағанда еселеп жылдам өсті.

Сатушы үшін бұл сол процестің екінші жағы: 11 123 теңге көлеміндегі орташа чекте 1 000 теңгелік жеткізу — бұл тапсырыс түсімінің 9%-ы, ал бір жыл бұрын 17 572 теңгелік чекте ол небәрі 5,7% болатын.

Бағалауда не жоқ

Электрондық коммерциядан тыс қала ішіндегі жеткізу — компаниялар арасындағы курьерлік жөнелтілімдер, құжаттар, жеке сәлемдемелер.

Интернет-саудамен байланысты емес бөліктегі пошта қызметтері.

Трансшекаралық жөнелтілімдер — шетелдік алаңдардан келетін сәлемдемелер.

ҰСБ пошта және курьерлік қызмет көлемі бойынша ресми қатарды ашық қолжетімділікте абсолютті мәндерсіз, тек нақты көлем индексі түрінде жариялайды, сондықтан бағалауды онымен тікелей тоғыстыру мүмкін болмады.

Әдістеме

Тауарлық тапсырыстар саны — ҰСБ көлемдері мен орташа чектерінен Duna.kz есептеуі (№60 зерттеу).

Жеткізу тәсілдерінің құрылымы — ҚР ҰСБ, 2025 жылғы электрондық коммерция туралы жарияланым; тек жеке интернет-ресурстар үшін берілген.

Тағам жеткізу және жүк тасымалы көлемдері — сол жарияланым, қызметтер бөлімі.

Жеткізумен орындалатын тапсырыстар үлесі (35–60%) және жеткізу құны (500–1 500 теңге) Duna.kz тарапынан қисындылық шегі ретінде берілген және ресми өлшенбеген.