Қазақстанда онлайн сатып алудың орташа чегі: ол неліктен төмендеп жатыр

Қысқаша жауап

Арна	2024	2025	Өзгеріс
Маркетплейстердегі тауарлар	17 572 ₸	11 123 ₸	−36,7%
Маркетплейстердегі қызметтер	3 274 ₸	4 840 ₸	+47,8%
Жеке сайттағы тауарлар	—	23 363 ₸	—
Жеке сайттағы қызметтер	—	13 876 ₸	—

Басты түйін: маркетплейстердегі тауарлардың орташа чегі бір жыл ішінде үштен бірден астамға құлдырады, ал бұл кезде маркетплейстер арқылы тауар сату көлемі 16,5%-ға өсті.

Бұл мынаны білдіреді: нарық сатып алу көлемінің емес, оның жиілігінің есебінен өсуде. Сатып алушылар мен тапсырыстар айтарлықтай көбейді, ал әрбір жеке тапсырыс көлемі кішірейді.

Екінші дереккөз бағытты растайды

Төлем транзакциялары бойынша нарықты есептейтін PwC басқа абсолютті мәндерді көрсетеді, бірақ дәл сондай үрдісті сипаттайды:

Көрсеткіш	PwC бағалауы, 2025 жылдың 6 айы
Жалпы орташа чек	19 100 ₸ (−6%)
Маркетплейстердегі орташа чек	18 400 ₸ (−6%)
Жеке дүкендердегі орташа чек	37 700 ₸ (+17%)
Транзакциялар саны	90,1 млн (+27%)

Екі бағалау деңгей бойынша 1,6-1,7 есе алшақтағанымен, бағыты бойынша толық сәйкес келеді: маркетплейстердегі чек төмендеуде, жеке дүкендерде чек өсуде (мұны тек PwC көрсетеді: ҰСБ-да жеке сайттардың 2024 жылғы чегі берілмеген), сатып алулар саны сату көлемінен жылдам ұлғаюда.

Деңгейдегі алшақтық периметрге байланысты: ҰСБ тауарлар мен қызметтерді бөлек есепке ала отырып кәсіпорындардың есептілігіне сүйенеді, PwC — шағын сервистік төлемдер өзгеше есепке алынатын төлем транзакцияларына сүйенеді.

Жеке сайт маркетплейске қарсы

Жеке интернет-ресурстағы чек екі есе жоғары: тауарлар бойынша 11 123 теңгеге қарсы 23 363 теңге. Қызметтер бойынша алшақтық одан да зор — 4 840 теңгеге қарсы 13 876 теңге, яғни 2,9 есе.

Және бұл шамалар одан әрі алшақтауда: PwC деректері бойынша, жеке дүкендердегі чек бір жылда 17%-ға өсті, ал маркетплейстерде 6%-ға төмендеді.

Екі арна атқаратын міндеті бойынша бір-бірінен ажырап келеді. Маркетплейс жиі жасалатын ұсақ сатып алулар орнына — іс жүзінде жақын маңдағы дүкенге барудың баламасына айналуда. Жеке сайт кеңес алуды және таңдауды талап ететін ірі, ойластырылған сатып алу арнасы ретінде қалуда.

Сатушы үшін бұл жай ғана абстракция емес, нақты экономика мәселесі: 11 мың теңгелік чекте алаңның комиссиясы мен жеткізу құны пайда маржасын толық жойып жібереді, ал 23 мың теңгелік чекте бұлай болмайды.

Статистикада не жоқ

ҰСБ тауар санаттары бойынша орташа чекті жарияламайды. Санаттар бойынша көлемдер (Duna.kz №56 «Какие товары чаще всего покупают онлайн в Казахстане» зерттеуі) және жалпы орташа чек белгілі, бірақ әр санаттағы тапсырыстар саны белгісіз, яғни санаттар бойынша нақты чекті есептеп шығару мүмкін емес.

Қазақстанда жарияланатын кез келген «санаттар бойынша орташа чектер» не нақты бір алаңның деректерінен алынған, не жанама бағаланған. Duna.kz мұндай шамаларды келтірмейді.

Бұл бизнес үшін нені білдіреді

Чектен емес, сатып алу жиілігінен жоспарлаңыз. Түсімнің өсуін орташа чекті арттыру арқылы қамтамасыз ету моделі нарықтың соңғы екі жылдағы бағытына қайшы келеді.

11 мың теңгелік чектегі юнит-экономиканы тексеріңіз. Егер сіздің есебіңіз өткен жылғы 17,6 мың теңгеге негізделсе, ол қазірдің өзінде қате.

Қымбат тауарды — жеке сайтқа шығарыңыз. Чектегі екі еселік алшақтық екі дереккөзде де тұрақты байқалады және PwC деректері бойынша ол қысқарып жатқан жоқ, керісінше өсіп келеді.

Әдістеме

Орташа чектер — ҚР ҰСБ, «Қазақстан Республикасындағы электрондық коммерция туралы» 2024 және 2025 жылдардағы жарияланымдар; бастапқы дереккөзде бұл кәсіпорындар есептілігіндегі көлемді операциялар санына бөлу арқылы алынған есептік көрсеткіш болып табылады.

PwC бағалаулары өзге әдістеме бойынша тәуелсіз өлшеу ретінде салыстыру үшін келтірілді.

Өзгерістерді Duna.kz есептеп шығарды.