Қазақстан маркетплейстері: ресми деректер бойынша нарық құрылымы

Қысқаша жауап

2025 жылы Қазақстан маркетплейстері арқылы 5 263 млрд теңге өтті: 3 237,5 млрд тауарлар және 2 025,5 млрд қызметтер.

Алаңдарды электрондық саудамен айналысатын кәсіпорындардың 83,1%-ы пайдаланады және оларға тауар көлемінің 85,9%-ы тиесілі.

Алғаш рет: алаңдардың үлесі төмендеді

Жыл	Тауар көлеміндегі маркетплейстердің үлесі
2023	72,4%
2024	88,0%
2025	85,9%

2025 жылы маркетплейстердің нарық көлеміндегі үлесі 2,1 пайыздық тармаққа төмендеді. Бұл — алаңдар ресми статистикаға қосылған сәттен бергі алғашқы төмендеу.

Себеп алаңдардың құлдырауында емес: олардың нақты көлемі 16,5%-ға өсті. Мұның басты себебі — жеке интернет-ресурстардың 40,5%-ға, яғни 2,4 есе жылдам өсуінде.

2024 жылғы мәнді Duna.kz абсолютті көлемдерден есептеп шығарды: ҰСБ жарияланымының мәтінінде ол тікелей көрсетілмеген, әрі бұл бетбұрыс ашық дереккөздерде бұған дейін аталмаған.

Ескертпе: бір жыл ішінде 2,1 п.т.-ға төмендеу — бұл трендтің бетбұрысы, бірақ әлі нарық моделінің толық ауысуы емес. Алаңдар бұрынғысынша көлемнің жетіден алты бөлігін қамтамасыз етіп отыр.

«Платформаларды иеленушілер» деген кімдер

ҰСБ маркетплейс иеленушілерінің экономикалық қызмет түрі бойынша бөлінісін жариялайды:

Қызмет түрі	Иеленушілер үлесі
деректерді өңдеу	49,8%
өзге АТ-қызметтері	20,1%
пошта немесе интернет арқылы бөлшек сауда	12,0%

Алаң операторларының жартысы деректерді өңдеу қызметі, тағы бестен бір бөлігі — өзге АТ-қызметтері ретінде тіркелген. Және небәрі 12%-ы ғана интернет арқылы бөлшек сауда ретінде тіркелген.

Бұл бизнестің түпкі табиғатын көрсетеді: маркетплейс заң жүзінде өзі сауда жасамайды, технологиялық алаң ұсынады. Осыдан есепке алу ерекшелігі туындайды: алаңның айналымы алаңның өзінде көрсетіледі және маркетплейстер арқылы сату көлемінің 99,8%-ы ірі кәсіпорындарға, яғни сатушыларға емес, операторлардың өздеріне тиесілі болып шығады.

Осыдан маңызды қорытынды шығады: Қазақстан маркетплейстеріндегі шағын бизнестің үлесі ресми статистикамен мүлде өлшенбейді.

Тәуелсіз бағалау жоғарырақ шоғырлануды көрсетеді

Төлем транзакциялары бойынша есептейтін PwC маркетплейстердің үлесін айналымның 92%-ы және транзакциялар санының 96–98%-ы деңгейінде бағалайды.

Ресми 85,9%-бен алшақтық периметрге байланысты: PwC трансшекаралық алаңдарды қосып, төлемдер бойынша есептейді, ал ҰСБ — резиденттердің ішкі нарық туралы есептілігіне сүйенеді.

Екі бағалау да бір тұста тоғысады: сатып алулар саны бойынша шоғырлану ақшалай мәнге қарағанда жоғарырақ. Бұл чектер айырмашылығының тікелей салдары — жеке сайттағы 23 363 теңгеге қарсы алаңда 11 123 теңге (Duna.kz №55 «Средний чек онлайн-покупки в Казахстане» зерттеуі).

Деректерде не жоқ

Жекелеген ойыншылардың үлестері. ҰСБ да, алаңдар да операторлар бөлінісіндегі қазақстандық айналымды жарияламайды. Басылымдарда кездесетін «Kaspi X% алады» сияқты бағалаулар жанама белгілерге — салық аударымдарына, пайдаланушылар санына сүйенеді және нарық үлесін өлшеу болып табылмайды.

Алаңдардағы сатушылар саны. Бірде-бір дереккөз жарияламайды.

Жергілікті және трансшекаралық алаңдарға бөлінуі. Ішкі нарық статистикасы оларды бөлмейді.

Duna.kz осы үш сұрақ бойынша бағалаулар келтірмейді.

Бұл сатушы үшін нені білдіреді

Алаңдар — өсіп келе жатқан жалғыз модель емес. Жеке интернет-ресурстар 2,4 есе жылдам өсуде және алғаш рет нарық үлесін қайтарып алды. «Тек маркетплейс» стратегиясы жалғыз баламасыз жол болудан қалды.

Есепке алу жүйесі сіздің рөліңізді көлегейлейді. Сіз алаңда жасайтын айналым статистикалық тұрғыдан алаңға тиесілі. Жоспарлау үшін бұл «маркетплейстер нарығы» туралы ашық деректер жекелеген сатушының жағдайы туралы ештеңе білдірмейтінін көрсетеді.

Шоғырлану ақшаға қарағанда тапсырыстар бойынша жоғарырақ. Егер сіздің тауарыңыз қымбат болса, сіздің сегментіңіздегі алаңдардың үлесі нарықтағы орташа көрсеткіштен төмен болады.

Әдістеме

Көлемдер, кәсіпорындар үлестері, платформа иеленушілерінің бөлінісі және кәсіпорын көлемі бойынша құрылымы — ҚР ҰСБ, «Қазақстан Республикасындағы электрондық коммерция туралы» 2026 жылғы 25 мамырдағы 2025 жылға арналған жарияланым; 2024 жылғы деректер — тиісті шығарылымнан алынды.

2024 жылғы көлемдегі маркетплейстердің үлесін Duna.kz жалпы көлем мен жеке интернет-ресурстар көлемінің айырмасы ретінде есептеді.

PwC бағалаулары салыстыру үшін келтірілді.