Қазақстандықтар автокөлікке қызмет көрсетуге қанша ақша жұмсайды

Қысқаша жауап

Бабы	Бір көлікке жылына
Автосервис қызметтері	52 536 ₸
Қосалқы бөлшектер, шиналарды қосқанда	237 034 ₸
Жанармайсыз күтіп ұстау	289 570 ₸
Жанармай	164 000 – 200 000 ₸
Барлығы	453 570 – 489 570 ₸

Бүкіл ел бойынша автопаркті жанармайсыз күтіп ұстау шығындары жылына 1 394 млрд теңгені құрайды.

Қосалқы бөлшектер жұмыстан 4,5 есе қымбат. Бұл шығыстар құрылымының басты ерекшелігі: көлік иесі ең алдымен механиктің еңбегіне емес, бөлшектерге ақша төлейді.

Ресми статистика азырақ көреді

Үй шаруашылықтары бюджеттерін зерттеу көлікке кететін шығыстарды мына деңгейде тіркейді: бір үй шаруашылығына жылына 166 741 теңге, яғни бүкіл ел бойынша 1 019 млрд теңге.

Бұл орайда 6 109 034 үй шаруашылығына 4 815 761 жеңіл автокөлік келеді — бір үй шаруашылығына 0,79 көлік. Бұл көліктердің орташа саны, көлігі бар үй шаруашылықтарының үлесі емес: кейбір отбасыларда екі және одан да көп көлік бар, сондықтан иелердің үлесін бұл деректерден анықтау мүмкін емес.

Үй шаруашылығы бюджетіндегі «көлік» санаты (166 741 теңге) бір көліктің жанармайсыз есептік шығынынан (289 570 теңге) аз. Бұл алшақтық тұрғын үй жөндеудегідей механизммен түсіндіріледі (Duna.kz №61 «Размер рынка ремонта квартир в Казахстане» зерттеуі): ірі тұрақты емес шығыстар жинақтардан төленеді және ағымдағы ақшалай шығыстарға кірмейді, ал бөлшектерді сатып алудың бір бөлігі автосервис арқылы өтіп, қызмет ақысы ретінде көрсетіледі.

Бұған қоса, «көлік» санатына қоғамдық көлік те кіреді, бұл оны салыстыру үшін одан сайын күрделі ете түседі.

Шығыстарды не айқындайды

Парктің жасы. 2017 жылдың өзінде-ақ әрбір бес көліктің үшеуі он жылдан асқан болатын, одан жаңа ресми деректер жоқ (Duna.kz №71 «Сколько автомобилей в Казахстане» зерттеуі). Ескі автопарк шығыстардағы жоспардан тыс жөндеулердің үлесі өте жоғары екенін білдіреді.

Жылына екі рет дөңгелек ауыстыру. Қазақстанның климаты қысқы және жазғы жиынтықты талап етеді, ал шиналар қосалқы бөлшектерге кететін барлық шығыстардың шамамен 32%-ын алады.

Теңге бағамы. Құрамдас бөлшектер толығымен сырттан әкелінеді: қосалқы бөлшектердің отандық өндірісін статистика көрсетпейді. Теңгенің әлсіреуі көлікті күтіп ұстау құнына тікелей әсер етеді.

Бұл бизнес үшін нені білдіреді

Көлік иесінің қалтасы — жанармайсыз жылына 289 570 теңге. Бұл — сервистер, бөлшек дүкендері және шина орталықтары таласатын ортақ соманың жоғарғы шегі.

Бөлшекті жұмыспен бірге сатқан кәсіп иесі ұтады. 4,5-тің бірге қатынасы кезінде клиентті бөлшек алу үшін дүкенге жіберетін сервис чектің қомақты бөлігін өзгеге береді.

Маусымдылық нарыққа тән. Жылына екі рет болатын дөңгелек ауыстыру толқыны — сұраныстың алдын ала болжанатын шарықтау шегі, оған қосымша қызметтер сатуды да байланыстыру тиімді.

Әдістеме

Қызметтерге шығыстар — Duna.kz №73 «Размер рынка автосервисов Казахстана: оценка Duna.kz» зерттеуі, қосалқы бөлшектерге шығыстар — №78 «Размер рынка автомобильных запчастей Казахстана» зерттеуі; екеуі де автопарк пен кеден статистикасына негізделген.

Парк пен үй шаруашылықтары саны — ҚР ҰСБ және Duna.kz №5 «Покупательная способность населения Казахстана» зерттеуі.

Үй шаруашылықтарының көлікке шығыстары — ҚР ҰСБ, үй шаруашылықтары бюджеттерін зерттеу.

Жүріп өткен жол (жылына 10 000 км), жанармай шығыны (100 км-ге 8 л) және литр бағасы (205–250 теңге) — Duna.kz жорамалдары.