Қазақстанда пәтер жөндеу нарығының көлемі: теңгемен бағалау

Қысқаша жауап

Ресми бағалау жоқ: пәтер жөндеу — негізінен көлеңкелі, құрылыс статистикасына да, үй шаруашылықтарын зерттеуге де толық көлемде кірмейтін бейресми нарық.

Duna.kz бағалауды өлшенген екі шамаға — пайдалануға берілген тұрғын үй алаңына және үй шаруашылықтарының санына, сондай-ақ мердігерлердің ашық прайстарына сүйеніп жасайды.

Сценарий	Материалдарымен қоса жөндеу бағасы	Нарық көлемі
Төменгі: бүкіл көлем косметикалық	39 333 ₸/м²	1,1 трлн ₸
Орталық: аралас	60 000 ₸/м²	1,8 трлн ₸
Жоғарғы: бүкіл көлем күрделі	110 000 ₸/м²	3,2 трлн ₸

Жұмыс бағалауы — жылына 1,1–3,2 трлн теңге, орталық бағалау шамамен 1,8 трлн теңге.

Жұмыс көлемі қайдан қалыптасады

Жаңа құрылыстар. 2025 жылы Қазақстанда 20 314 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді — бұл бір жылда елдің әрбір тұрғынына 0,99 шаршы метрден келеді деген сөз. Бұл өте жоғары көрсеткіш: Қазақстанда тұрғын үй көптеген елдерге қарағанда әлдеқайда қарқынды қарқынмен салынып, тұрғын үй қоры жылдам жаңаруда.

Пәтерлердің едәуір бөлігі әрлеусіз (қара сылақ күйінде) тапсырылады. Пайдалануға берілген алаңның 60%-ы әрлеуді талап етеді деп болжасақ, бұл тек жаңа салынған үйлердің өзінде жылына 12 189 мың шаршы метр жөндеу жұмысы.

Қайталама тұрғын үй. 6 179 276 үй шаруашылығы (2025 жылғы бағалау) 20 жылда бір рет жөндеу жаңарту циклі кезінде жылына 308 964 жөндеуді береді. Орташа ауданы 55 ш.м болған кезде бұл тағы 16 993 мың шаршы метрді құрайды.

Барлығы: жылына 29 182 мың шаршы метр жөндеу.

Есептеу негізделген бағалар

2026 жылғы қыркүйектегі алматылық мердігерлердің ашық прайстары:

Жөндеу түрі	Тек жұмыстар
Косметикалық	14 500–15 000 ₸/м²
Күрделі	32 500–50 000 ₸/м²
Дизайнерлік	55 000 ₸/м²-ден бастап

Мердігерлер сметаның құрылымын да ашады: жұмыстар 35–40%, қара жұмыс материалдары 30–35%, таза әрлеу материалдары 20–25%, жобаны сүйемелдеу 5–10%.

Осыдан материалдармен қоса толық жөндеу құны шығады: косметикалық жөндеу үшін 39 333 ₸/м² және күрделі жөндеу үшін 110 000 ₸/м².

Қисындылығын тексеру

Орталық бағалау Қазақстанның тұтыну нарығы сыйымдылығының 6,0%-ын құрайды (2025 жылғы 29 335 млрд теңге, Duna.kz №5 «Покупательная способность населения Казахстана» зерттеуінің орталық бағалауы).

Салыстыру үшін айтсақ, тұрғын үй қоры қалыптасқан елдерде тұрғын үйді жақсарту шығындары әдетте тұтыну шығыстарының 2–3%-ын ғана алады. Қазақстандық шама екі-үш есе жоғары, және мұның нақты түсіндірмесі бар: елде жан басына жылына бір шаршы метрден үй салынып, пәтерлер әрлеусіз тапсырылады. Мұнда жөндеу — бар нәрсені жақсарту емес, қоныстанудың міндетті шарты.

Дегенмен, бұл жайт орталық бағалаудың қисындылықтың жоғарғы шегінде тұрғанын және нақты нарық төменгі сценарийге жақынырақ болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Ресми статистика нені көреді және нені көрмейді

Көреді: үй шаруашылықтарының тұрғын үй-жайларды күтіп ұстау мен жөндеуге арналған материалдарға шығындары — бір үй шаруашылығына жылына 24 692 теңге (2024 жыл), яғни бүкіл ел бойынша 150,8 млрд теңге.

Көрмейді: қалғанының барлығын. Ресми 151 млрд пен есептік 1 100–3 200 млрд теңге арасындағы алшақтық — қателік емес. Үй шаруашылықтарын зерттеу тұрғын үйді күнделікті күтіп ұстауды тіркейді, ал күрделі жөндеу басқа арналардан қаржыландырылады: жинақтар, несиелер, туыстардың көмегі — сөйтіп ағымдағы ақшалай шығыстар бабына кірмей қалады.

8-21 есе алшақтық осы нарықтың басты сипаттамасы болып табылады: ол өте ауқымды және ресми статистикаға дерлік көрінбейді.

Бұл бизнес үшін нені білдіреді

Сұраныс халық санына емес, тұрғын үйді тапсыру көлеміне байланысты. Тұрғын үй құрылысы үшінші жыл қатарынан өсіп келеді: 2022 жылы 15,7 млн м², 2025 жылы 20,3 млн м². Жөндеуге сұраныс бұл қисықты бірнеше айлық лагпен қайталайды.

Жобаның орташа чегі — 55 шаршы метрлік пәтер үшін 2,2-ден 6,1 млн теңгеге дейін. Бұл үй шаруашылығының автокөлік алумен пара-пар ең қымбат тұтынушылық шығындарының бірі.

Нарық — бейресми. Статистиканың болмауы нарыққа кіру кедергілерінің де, жоспарлауға арналған деректердің де жоқтығын білдіреді: бәсекелестерді қолмен санауға тура келеді.

Әдістеме

Тұрғын үйді пайдалануға беру — ҚР ҰСБ, «Пайдалануға берілген тұрғын үй ғимараттарының жалпы алаңы» серпіндік қатары (2003–2025 жылдар).

Үй шаруашылықтарының саны және тұтыну нарығының сыйымдылығы — Duna.kz №5 зерттеуі.

Үй шаруашылықтарының материалдарға шығыстары — ҚР ҰСБ, үй шаруашылықтарының бюджеттерін зерттеу, Duna.kz №6 «Сколько денег тратит среднее домохозяйство Казахстана» зерттеуі арқылы.

Бағалар — 2026 жылғы 6 қыркүйектегі Алматы мердігерлерінің ашық прайстарының жиынтығы.

Әрлеуді қажет ететін жаңа құрылыстар үлесі (60%), жөндеуді жаңарту циклі (20 жыл) және пәтердің орташа ауданы (55 ш.м) Duna.kz тарапынан жорамал ретінде берілген.