Қазақстандықтар жиһазға қанша ақша жұмсайды: үй шаруашылығына шаққандағы есеп

Қысқаша жауап

Үй шаруашылықтарының бюджеттерін зерттеуде «жиһаз» деген жеке жол жоқ: ол тұрмыстық техникамен және тұрғын үйді күтіп ұстаумен бірге ортақ санатқа кіреді. Сондықтан есеп нарық сыйымдылығынан басталады.

Жиһаз нарығы 475 млрд теңгеге бағаланған жағдайда (Duna.kz №64 «Объём мебельного рынка Казахстана» зерттеуі):

Көрсеткіш	Мәні
Бір үй шаруашылығына жылына	77 754 ₸
Бір үй шаруашылығына айына	6 479 ₸
Жан басына жылына	23 069 ₸
Үй шаруашылығының ақшалай шығыстарындағы үлесі	2,0%

Басқа шығыстармен салыстырғанда

Санат	Бір үй шаруашылығына жылына
Киім және аяқ киім	272 774 ₸
Үй тұрмысы заттары, тұрмыстық техника және тұрғын үйді күтіп ұстау	162 404 ₸
Жиһаз (Duna.kz есебі)	77 754 ₸
Тұрғын үйді күтіп ұстау мен жөндеуге арналған материалдар	24 692 ₸

Жиһазға киім мен аяқ киімге қарағанда шамамен 3,5 есе аз жұмсалады. Бұл арақатынас сатып алудың әртүрлі жиілігін түсіндіреді: киім жылына бірнеше рет сатып алынса, жиһаз — бірнеше жылда бір рет алынады.

Есептік жиһаз сомасы ел бойынша 992 млрд теңгені құрайтын «үй тұрмысы заттары, тұрмыстық техника және тұрғын үйді күтіп ұстау» бүкіл санатының шамамен 48%-ын құрайды. Қалған бөлігі тұрмыстық техникаға, ыдыс-аяққа, тоқыма бұйымдарына және тұрғын үйді ағымдағы ұстауға келеді — бұл үлес қисынды және нарықты бағалауды тексеру қызметін атқарады.

Жылына 77 754 теңге нені білдіреді

Пәтерге арналған толық жиһаз жиынтығы — асүй, жатын бөлме, қонақ бөлме, шкафтар — Қазақстанда базалық жиынтықта шамамен 1,5–2 млн теңге тұрады (ашық прайстар бойынша: ұзындығы 3 метр болатын тапсырыспен жасалатын бір асүй үнемді сегментте 550–700 мың теңгеге түседі, Duna.kz №67 «Размер рынка кухонь на заказ в Казахстане» зерттеуі).

Жылдық 77 754 теңге көлеміндегі шығыс кезінде бұл жиһазды толық жаңарту циклінің 19–26 жылды құрайтынын білдіреді.

Бұл — санаттың басты ерекшелігі: жиһаз тозуына қарай емес, іс жүзінде бір ұрпақ ауысқанда бір рет сатып алынады. Осыдан сатып алушының мінез-құлқы шығады — ұзақ таңдау, бағаға жоғары сезімталдық және «ұзаққа шыдасын» деген ұстаным.

Бұл бизнес үшін нені білдіреді

Қайталама сатып алу — бизнес-модель бола алмайды. Жиырма жылдық цикл кезінде жиһаз саудасында клиентті ұстап қалу киім немесе азық-түліктегідей жұмыс істемейді. Мұнда кеңес беру, ұсыныс (сарафан) және мінсіз бедел ғана шешеді.

Сұраныс маусымға емес, оқиғаларға байланысты. Баспана ауыстыру, үйлену тойы, баланың дүниеге келуі, жаңа үйдің берілуі. Нақты оқиға сәтінде шығатын жарнама тұрақты жарнамаға қарағанда әлдеқайда тиімді.

Орташа чек жиіліктен маңыздырақ. Үй шаруашылығының орташа айлық шығыны 6 479 теңге болғанда, бизнес жаппай ағыммен емес, сирек болатын ірі мәмілелермен өмір сүреді.

Әдістеме

Жиһаз нарығының сыйымдылығы — Duna.kz-тің үш тәуелсіз модельді триангуляциялау арқылы алынған №64 зерттеуіндегі бағалауы.

Үй шаруашылықтарының саны: 6 109 034, Duna.kz-тің 2024 жылға бағалауы: халықтың орташа жылдық саны 20 159 815 адам / бір үй шаруашылығына 3,3 адам (Duna.kz №5 «Покупательная способность населения Казахстана» зерттеуінің бұрынғы нұсқасының базасы; 2025 жылға жаңартылған нұсқада 6 179 276). 2024 жылғы база үй шаруашылықтарының 2024 жылғы шығыстарымен салыстыру үшін таңдалды. Жан басына есептеу үшін халық саны: 2026 жылғы 1 шілдедегі 20 590 589 адам (ҚР ҰСБ).

Үй шаруашылықтарының санаттар бойынша шығыстары — ҚР ҰСБ, үй шаруашылықтарының бюджеттерін зерттеу, Duna.kz №6 «Сколько денег тратит среднее домохозяйство Казахстана» зерттеуі арқылы.

Жиһаз бағалары — ашық прайстар, Duna.kz №67 зерттеуі.