Қазақстанның жиһаз нарығының көлемі: өндіріс, импорт және тұтыну

Қысқаша жауап

Жиһаз нарығының сыйымдылығы туралы ресми бағалау жарияланбайды. Duna.kz оны өлшенген үш тәуелсіз шамадан біріктіріп шығарды.

Жұмыс бағалауы — жылына 330-656 млрд теңге, орталық бағалау шамамен 475 млрд теңге.

Модель	Өлшенген тірек	Нәтиже
A. Өндіріс бойынша	Отандық өндіріс үлесі 30–50% болғанда 165,1 млрд ₸ шығарылым	330–550 млрд ₸
B. Онлайн-сату бойынша	Онлайн-үлес 25–40% болғанда маркетплейстерде 164,0 млрд ₸ жиһаз	410-656 млрд ₸
C. Үй шаруашылықтарының шығыстары бойынша	Үй тұрмысы заттары мен техникаға 992,1 млрд ₸ шығыс	400–500 млрд ₸

Әртүрлі деректерге негізделген үш модель бір-бірімен қиылысатын диапазонды береді — бұл орталық бағалаудың негізгі дәйегі болып табылады.

Елде қанша өндіріледі

2025 жылғы жиһаз өндірісі — 165,1 млрд теңге (экономикалық қызмет түрі бойынша ҰСБ деректері). Бұл Қазақстанның бүкіл өнеркәсіп өндірісінің 0,27%-ын құрайды.

Нарықтың орталық бағалауы кезінде отандық өндіріс тұтынудың шамамен 35%-ын жабады. Қалғаны — импорт.

Не өндіріледі және не сырттан әкелінеді

ҰСБ-ның тұтыну тауарлары ресурстарын қалыптастыру матрицасы (2026 жылғы маусым) жиһаздың әрбір түрі бойынша отандық өндіріс үлесін көрсетеді:

Жиһаз түрі	Отандық өндіріс	Импорт
Кеңсеге арналған ағаш жиһаз	72,8%	27,2%
Асүй жиһазы	72,7%	27,3%
Саудаға арналған ағаш жиһаз	64,9%	35,1%
Матрастар	49,1%	50,9%
Металл қаңқалы отыруға арналған жиһаз	21,9%	78,1%
Асхана мен қонақ бөлмеге арналған ағаш жиһаз	11,1%	88,9%
Ағаш қаңқалы отыруға арналған жиһаз	7,4%	92,6%
Өзге де отыруға арналған жиһаз	1,9%	98,1%

Нарық құрылымы өте айқын бөлінген.

Қазақстан корпустық жиһаз жасайды: асүйлер (отандық өндіріс 72,7%), кеңсе жиһазы (72,8%), сауда жабдықтары (64,9%). Бұл импорттау логистикасы тиімсіз, ал технологиялық талаптары орташа болып келетін тақта материалдарынан жасалатын өндіріс.

Қазақстан жұмсақ жиһаз жасамайды: ағаш қаңқалы отыруға арналған жиһаз — отандық өндірістің бар болғаны 7,4%-ы, яғни дивандар мен креслолардың 92,6%-ы сырттан әкелінеді. Отыруға арналған өзге жиһаз — 1,9%.

Қонақ бөлме мен асханаға арналған жиһаз — 11,1%. Әрбір он асханалық топтың тоғызына жуығы импорттық.

Матрастар ортасында — 49,1%, тең жартысы дерлік отандық өнім (Duna.kz №65 «Размер рынка матрасов Казахстана» зерттеуі).

Неліктен осылай қалыптасты

Тақта жиһазы — бұл кесу және құрастыру. Жабдық қолжетімді, шикізат (ЛДСП, МДФ) импортталады, бірақ тасымалдау кезінде аз орын алады. Ал тапсырыспен жасалатын асүй іс жүзінде импортталмайды: ол нақты бөлмеге бейімделіп жасалады.

Жұмсақ жиһаз — бұл қаңқа, серіппелі блоктар, поролон, қаптама және қол еңбегі. Технологиялық тізбек әлдеқайда ұзақ, ал дайын диван үлкен көлем алады, бірақ ол жиһаз кластері дамыған елдерде үлкен сериялармен өндіріледі.

Экспорт іс жүзінде жоқ. Барлық позициялар бойынша экспорт тұтынудың 0,1%-ынан 6,4%-ына дейін, ал асүйлер мен матрастар бойынша — тиісінше 0,3% және 0,2%-ды құрайды. Қазақстанның жиһаз өнеркәсібі тек ішкі нарық үшін ғана жұмыс істейді.

Электрондық коммерциядағы жиһаз

2025 жылы маркетплейстер арқылы 164,0 млрд теңгеге жиһаз сатылды — бұл сауда алаңдарының бүкіл тауар айналымының 5,1%-ы (Duna.kz №56 «Какие товары чаще всего покупают онлайн в Казахстане» зерттеуі).

Нарықтың орталық бағалауы кезінде онлайн-арна жиһаз сатудың шамамен 35%-ын береді. Ірі габаритті жеткізуді және «көзбен көріп таңдауды» қажет ететін санат үшін бұл қазақстандық алаңдардың жетілгендігін көрсететін жоғары үлес болып табылады.

Бұл бизнес үшін нені білдіреді

Жұмсақ жиһаз тауашасы жергілікті өндіріс үшін дерлік бос. 92,6% импорт ішкі ұсыныстың іс жүзінде жоқтығын, ал импорттаушының логистикалық шығындары барынша жоғары екенін көрсетеді.

Корпустық жиһазда жергілікті өндірушілермен бәсекелесуге тура келеді. Асүйлер мен кеңсе жиһазының төрттен үшіне жуығы (72,7-72,8%) қазірдің өзінде ел ішінде өндірілуде.

Импортты алмастыру шикізатқа тіреледі. ДВП тақталары мен фанера шетелден әкелінеді: 2025 жылғы импорт деректері бойынша бұл ағаш тауар тобындағы ең ірі позициялардың бірі.

Әдістеме

Жиһаз өндірісі — ҚР ҰСБ, «Экономикалық қызмет түрлері бойынша өнеркәсіп өнімінің көлемі», 2025 жылғы қаңтар–желтоқсан.

Отандық өндіріс пен импорт үлестері — ҚР ҰСБ, 2026 жылғы маусымдағы «Тұтыну тауарлары ресурстарын қалыптастыру матрицасы»; бастапқы дереккөзде ресурстардың пайызы түрінде берілген.

Маркетплейстер арқылы жиһаз сату — ҚР ҰСБ, 2025 жылғы электрондық коммерция туралы жарияланым.

Үй шаруашылықтарының шығыстары — Duna.kz №6 «Сколько денег тратит среднее домохозяйство Казахстана» зерттеуі.

ЕАЭО-дан тыс елдерден импорт — ҚР ҰСБ, шетел валютасындағы тауар айналымы, СЭҚ ТН кодтары: 9401, 9403, 9404.