Қазақстандағы IT-аутсорсинг және тапсырыспен әзірлеу 2026: IT-қызметтер экспорты, Astana Hub жеңілдіктері және әзірлеуші сағатының жалақылық өзіндік құны

Қысқаша жауап

ҚР Ұлттық Банкінің деректері бойынша (ҰСБ жарияланымы), 2025 жылы Қазақстанның телекоммуникациялық, компьютерлік және ақпараттық қызметтер экспорты 1 355,2 млн долларды құрады — 2024 жылмен салыстырғанда 35,6%-ға көп және 2019 жылғыдан 10,3 есе көп. Бұл қызметтердің импорты — 735,2 млн доллар, профицит — 620 млн.

Қазақстанда «IT-аутсорсинг және тапсырыспен әзірлеу нарығы» деген ресми көрсеткіш жоқ: статистика ішкі нарықтағы сервистік компаниялардың түсімін емес, қызметтер экспортын өлшейді. Сондықтан нарық көлемі, мамандықтар бойынша сағаттық мөлшерлемелер, EBITDA маржасы және түсім географиясы туралы бұрынғы бағалаулар зерттеудің осы редакциясынан алынып тасталды — оларды ашық деректер растамайды.

Есептеуге болатыны: Duna.kz бағалауы бойынша, 2026 жылғы II тоқсанда «Ақпарат және байланыс» саласы қызметкерінің бір сағатының жалақылық өзіндік құны — шамамен 5 160 теңге (≈10,8 доллар), орташа жалақы 851 076 теңге болғанда (ҰСБ). Бұл әзірлеуші сағаты бағасының төменгі шегі: жұмыс берушінің салықтарынсыз, үстеме шығындарсыз және маржасыз.

Негізгі сандар

Көрсеткіш	Мәні	Дерек түрі және дереккөз
Телекоммуникациялық, компьютерлік және ақпараттық қызметтер экспорты, 2025	1 355,2 млн $	Ресми: ҚРҰБ, ҰСБ жарияланымы
Сол көрсеткіш, 2024	999,6 млн $	Ресми: ҚРҰБ, ҰСБ жарияланымы
Бұл қызметтердің импорты, 2025	735,2 млн $	Ресми: ҚРҰБ, ҰСБ жарияланымы
Компьютерлік қызметтер экспорты, 2025	≈1 142 млн $	Есептік: ҚР Цифрлық даму министрлігі (ҚРҰБ деректері бойынша)
оның ішінде цифрлық активтер майнингі	367,6 млн $	Есептік: Finprom.kz
Майнингсіз компьютерлік қызметтер экспорты	775,1 млн $	Есептік: Finprom.kz
Astana Hub қатысушыларының IT-қызметтер экспорты, 2025	633,8 млн $	Есептік: Astana Hub
Astana Hub-тың экспортқа бағдарланған компаниялары	537	Есептік: Astana Hub
Орташа жалақы, «Ақпарат және байланыс», 2026 ж. II тоқсан	851 076 ₸	Ресми: ҰСБ
Сала қызметкерінің бір сағатының жалақылық өзіндік құны	≈5 160 ₸ (≈10,8 $)	Duna.kz бағалауы

IT-қызметтер экспорты: төлем балансы не көрсетеді

ҚРҰБ деректері бойынша, телекоммуникациялық, компьютерлік және ақпараттық қызметтер экспорты жыл сайын өсті: 2019 жылы 131,6 млн доллар, 2022 жылы 477,2 млн, 2023 жылы 756,7 млн, 2024 жылы 999,6 млн және 2025 жылы 1 355,2 млн. 2025 жылы бұл баптың Қазақстанның бүкіл қызметтер экспортындағы (12 818,9 млн доллар) үлесі — 10,6% (Duna.kz есебі).

Бұл санды әзірлеушілердің түсімі деп оқуға болмайды. Бапқа телекоммуникациялық және ақпараттық қызметтер кіреді, ал компьютерлік қызметтердің ішінде цифрлық активтер майнингі бар. Finprom.kz деректері бойынша, шамамен 1,1 млрд доллар компьютерлік қызметтер экспортының 367,6 млн-ы майнингке тиесілі; онсыз — 775,1 млн. Сол дереккөзге сәйкес компьютерлік қызметтер экспортының 90,3%-ы Астанада ресімделген, бұл командалардың жұмыс орнын емес, компаниялардың тіркелген жерін көрсетеді.

Қорытынды: майнингсіз бағдарламалық және сервистік IT-қызметтер экспорты 2025 жылы шамамен 775 млн долларды құрады, бұл ҚРҰБ-тың орташа жылдық бағамы бойынша (долларына 521,59 теңге) шамамен 404 млрд теңге (Duna.kz бағалауы).

Astana Hub: не расталған

Astana Hub деректері бойынша, 2025 жылы оның қатысушыларының IT-қызметтер экспорты 633,8 млн долларды, жиынтық табысы 1,7 млрд доллардан астамды құрады, 32 мыңнан астам жұмыс орны ашылды. Экспортқа бағдарланған компаниялар — 537, барлық қатысушылар — 2 000-нан астам, оның 490-нан астамы шетелдік қатысуымен. Экспорт 111 елге жүрді; Astana Hub негізгі нарықтар ретінде АҚШ, Ресей, Кипр, Ұлыбритания, Ирландия, Мексика, БАӘ, Сингапур, Өзбекстан және Швейцарияны атайды. Елдер бойынша түсім үлестерін Astana Hub ашпайды, сондықтан бұрынғы «44% АҚШ / 32% ЕО және Таяу Шығыс / 24% Орталық Азия» бөлінісі алынып тасталды.

Осы деректер бойынша Duna.kz есептері:

• экспортқа бағдарланған бір компанияның экспорты — 633,8 / 537 ≈ жылына 1,18 млн доллар;
• бір жұмыс орнына шаққандағы экожүйе табысы — 1 700 / 32 000 ≈ жылына 53 мың доллар (екі шама да «астам» деп берілген, сондықтан бұл нақты көрсеткіш емес, бағдар);
• Astana Hub қатысушыларының экспорты майнингсіз компьютерлік қызметтер экспортының шамамен 82%-ына сәйкес келеді (633,8 / 775,1). Astana Hub пен ҚРҰБ-тың есепке алу әдістемелері әртүрлі, сондықтан арақатынас нақты үлесті емес, ауқымды көрсетеді.

2026 жылы Astana Hub қатысушыларына арналған салық шарттары

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап ҚР-дың жаңа Салық кодексі (№ 214-VIII) қолданылады. Mybuh.kz бухгалтерлік порталының талдауы бойынша, Astana Hub қатысушылары басым қызмет түрлерінен түсетін табыстар бойынша есептелген КТС-ты 100%-ға азайтады (739-бап). Fexpert.com.kz консультанттарының талдауы бойынша, қатысушылар үшін ҚҚС пен ЖТС бойынша босатулар және қызметкерлер табысын әлеуметтік салық объектісінен алып тастау да сақталған; бейрезиденттерге төленетін төлем көзінен КТС бойынша жеңілдік аталған қызмет түрлеріне қолданылады, ал жарнамалық қызметтер бұл тізбеге кірмейді.

Жеңілдік тек басым қызмет түрлерінен түсетін табыстарға қатысты. Astana Hub екі жыл ішінде талаптарға сәйкес келмеген 150-ден астам компания технопарктен шығарылғанын хабарлайды, ал шығару салық преференцияларынан автоматты түрде айыруды білдіреді.

Бұрынғы нұсқамен салыстырғанда түзетілді: 2026 жылдан бастап Қазақстандағы ҚҚС мөлшерлемесі 12% емес, 16% (Салық кодексі; толығырақ Duna.kz №108 зерттеу). Мүлік салығынан және бейрезиденттердің дивидендтеріне салынатын салықтан босату туралы, сондай-ақ «таза маржадағы 18–22% артықшылық» туралы тұжырымдар дереккөздермен расталмады және алынып тасталды.

Кодқа құқық: заң не белгілейді

ҚР «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» Заңының 14-бабына сәйкес, қызметтік туындыға — қызметтік міндеттерді немесе жұмыс берушінің тапсырмасын орындау тәртібімен жасалған туындыға — мүліктік (айрықша) құқықтар, егер жұмыс беруші мен автор арасындағы шартта өзгеше көзделмесе, жұмыс берушіге тиесілі. Бұрынғы нұсқада бұл норма қателесіп Азаматтық кодекске жатқызылған.

Аутсорс-компания үшін бұл мынаны білдіреді: кодқа айрықша құқықтарды тапсырысшыға беру үшін алдымен оларды әзірлеушілерден сенімді түрде алу керек — еңбек шарты немесе жеке тұлға-мердігермен жасалған жеке шарт арқылы. Бұл шарт меншікті IT-қызметтен түсетін табыстарға байланған Astana Hub жеңілдіктері үшін де маңызды.

Әзірлеуші сағаты қанша тұрады: Duna.kz есебі

Қазақстандағы IT-компаниялардың сағаттық мөлшерлемелері туралы жария статистика жоқ, сондықтан мамандықтар бойынша мөлшерлемелер, маржа, бір қызметкерге шаққандағы түсім және еңбек өтілі туралы бұрынғы кесте алынып тасталды. Төменде — ресми жалақы бойынша қайталап есептеуге болатын төменгі шек.

Параметр	Мәні
Орташа есептелген жалақы, «Ақпарат және байланыс», 2026 ж. II тоқсан (ҰСБ)	851 076 ₸
ҚРҰБ орташа бағамы, 2026 ж. II тоқсан	476,00 ₸/$
Сол долларда	айына ≈1 788 $
Айдағы жұмыс сағаттары (болжам)	165
Сағаттың жалақылық өзіндік құны	≈5 160 ₸ (≈10,8 $)

Сағаттар туралы болжамға сезімталдық: айына 150 сағат — 5 674 ₸ (11,9 $); 176 сағат — 4 836 ₸ (10,2 $).

Тапсырысшы үшін сағат бағасы жалақылық өзіндік құннан жоғары: оған жұмыс берушінің салықтары мен аударымдары, жобалар арасындағы тоқырау, сату, басқару және пайда қосылады. Үстеме коэффициенті Қазақстан бойынша ашық деректермен өлшенбейді, сондықтан Duna.kz оны келтірмейді. «Ақпарат және байланыс» саласы әзірлеуден кеңірек: оған байланыс, медиа және баспа қызметі кіреді, сондықтан сеньор-әзірлеушінің жалақысы орташадан бірнеше есе жоғары болуы мүмкін.

Қолдану мысалы. Саланың орташа жалақысы бойынша 4 айға 4 адамнан тұратын команда — тек жалақы үшін 4 × 4 × 851 076 ≈ 13,6 млн теңге. Студия алғашқы төлемдерге дейін қаржыландыратын 15 адамдық команданың екі айлық жалақысы — 15 × 2 × 851 076 ≈ 25,5 млн теңге. «MVP үшін 8–15 млн» және «15 инженерлік студияға 12–18 млн айналым капиталы» деген бұрынғы сандардың дереккөзі болмаған; екіншісі саланың орташа жалақысы бойынша есептелген жалақы қорынан да аз.

Негізгі қорытындылар

1. Телекоммуникациялық, компьютерлік және ақпараттық қызметтер экспорты 2025 жылы 1 355,2 млн долларға дейін өсті (+35,6%) — бұл ҚРҰБ-тың ресми саны.
2. Компьютерлік қызметтер экспортының шамамен үштен бірі — цифрлық активтер майнингі (367,6 млн доллар, Finprom.kz); онсыз — 775,1 млн.
3. IT-қызметтер экспортының негізгі көлемін Astana Hub қатысушылары береді — 633,8 млн доллар, 537 экспорттаушы, 111 ел.
4. Жаңа Салық кодексінде Astana Hub қатысушыларына КТС бойынша жеңілдік сақталған, бірақ тек басым қызметтен түсетін табыстар бойынша; екі жылда 150-ден астам компания шығарылып, преференциялардан айырылды.
5. 2026 жылдан бастап ҚҚС мөлшерлемесі — 16%; бұрынғы «12%-дың орнына 0%» қате болған.
6. Сала қызметкері сағатының жалақылық төменгі шегі — шамамен 5 160 теңге (≈10,8 доллар), Duna.kz бағалауы.
7. Мамандықтар бойынша сағаттық мөлшерлемелер, маржалылық, келісімшарт модельдерінің үлесі және әзірлеушілердің ағылшын тілін білу деңгейі ашық деректермен өлшенбейді.

Әдістеме

Бастапқы деректер.

Көрсеткіш	Мәні	Кезең	Дереккөз	Түрі
Телеком-, компьютерлік және ақпараттық қызметтер экспорты / импорты	1 355,2 / 735,2 млн $	2025	ҰСБ, «ҚР-дағы қызметтер экспорты мен импорты» (ҚРҰБ деректері бойынша)	Ресми
Барлық қызметтер экспорты	12 818,9 млн $	2025	сонда	Ресми
Компьютерлік қызметтер экспорты; майнинг; майнингсіз	≈1 142; 367,6; 775,1 млн $	2025	ҚР Цифрлық даму министрлігі, Profit.kz арқылы; Finprom.kz, Inbusiness.kz арқылы	Есептік
Astana Hub экспорты, табысы, жұмыс орындары, экспорттаушылары	633,8 млн $; >1,7 млрд $; >32 мың; 537	2025	Astana Hub, 13.02.2026	Есептік
Орташа жалақы, «Ақпарат және байланыс»	851 076 ₸	2026 ж. II тоқсан	ҰСБ, 02.09.2026 жарияланым	Ресми
USD орташа бағамы	521,59 / 476,00 ₸	2025 / 2026 ж. II тоқсан	ҚРҰБ, кезең ішіндегі орташа бағамдар	Ресми
Айдағы жұмыс сағаттары	165 (150–176)	—	Duna.kz болжамы	Болжам

Формулалар. Экспорт өсімі = 1 355,2 / 999,6 − 1 = 35,6%. Қызметтер экспортындағы үлес = 1 355,2 / 12 818,9 = 10,6%. Майнингсіз экспорт теңгемен = 775,1 млн $ × 521,59 = 404,3 млрд ₸. Astana Hub-тың бір компанияға шаққандағы экспорты = 633,8 / 537 = 1,18 млн $. Бір жұмыс орнына шаққандағы табыс = 1 700 / 32 000 = 53,1 мың $. Сағаттың жалақылық өзіндік құны = 851 076 / 165 = 5 158 ₸; долларда = 5 158 / 476,00 = 10,84 $. Команданың жалақы қоры = адам саны × ай саны × 851 076.

Ақылға қонымдылықты тексеру. Компьютерлік қызметтер экспорты (≈1 142 млн $) телеком-, компьютерлік және ақпараттық қызметтердің бүкіл бабынан (1 355,2 млн $) аз; Astana Hub экспорты (633,8 млн $) майнингсіз компьютерлік қызметтер экспортынан (775,1 млн $) аз. Бір жұмыс орнына шаққандағы табыс (жылына ≈53 мың $) саланың жылдық орташа жалақысынан (≈21,5 мың $) жоғары, бұл түсімде жалақыдан басқа шығындардың болуымен үйлеседі.

Серияның басқа зерттеулерімен байланыс: 16% ҚҚС мөлшерлемесі мен 2026 жылғы салық нормалары Duna.kz №108 зерттеу талданған.