Қазақстандағы оптика және көруді түзету нарығы 2026: салондардың орташа чегі, сатылым құрылымы және лазерлік түзету бағалары

Қысқаша жауап

Оптика салондарына арналған бағдарламаларды әзірлейтін ITigris деректері бойынша, 2025 жылы Қазақстандағы оптика салонының орташа чегі 21%-ға өсіп, 42 469 ₸ болды, ал салонның орташа түсімі 9%-ға артып, айына 9,57 млн ₸-ге жетті; бұл ретте тапсырыстар саны 4%-ға қысқарды (Bluescreen.kz, 26.02.2026). Нарық сатып алушылар санының емес, бағаның есебінен ақшалай өсуде.

Салон сатылымының жартысынан көбін (55%) көзілдірік линзалары береді, жиектемелер — 32%, жанаспалы линзалар — 7%, күннен қорғайтын көзілдіріктер — 6%. Форматтар арасындағы алшақтық ұлғаюда: 2025 жылы ірі желінің бір нүктесі 12,14 млн ₸ тапса, жеке салон — 5,27 млн ₸. Алматы клиникаларының прайс-парақтары бойынша көруді лазермен түзету екі көзге 190 000 ₸-ден (ФРК) 578 000–630 000 ₸-ге (ReLEx SMILE) дейін тұрады.

Қазақстандағы оптика нарығының ресми көлемі жоқ; Duna.kz бұл нұсқада бүкіл нарықтың бағасын келтірмейді — салондар саны туралы деректер жетіспейді («Шектеулер» бөлімін қараңыз).

Негізгі сандар

Көрсеткіш	Мәні	Кезең	Дерек түрі
Оптика салонының орташа чегі	42 469 ₸ (+21%)	2025	Есептік (ITigris)
Салонның айлық орташа түсімі	9,57 млн ₸ (+9%)	2025	Есептік (ITigris)
Салонға шаққандағы айлық тапсырыс саны	−4%	2025	Есептік (ITigris)
Бір нүктенің түсімі: ірі желі / жеке салон	12,14 / 5,27 млн ₸	2025	Есептік (ITigris)
Көзілдірік линзаларының сатылымдағы үлесі	55% (+5 п.т.)	2025	Есептік (ITigris)
Салонның жылдық орташа түсімі	~114,8 млн ₸	2025	Duna.kz бағалауы
ReLEx SMILE, екі көз, Алматы	578 000 – 630 000 ₸	2026	Клиникалардың прайс-парақтары
Көзілдірік линзаларына ҚҚС	2026 жылы 5%, 2027 жылдан 10%	2026–2027	Ресми
Мектеп оқушылары	3,9 млн-нан астам	2025/2026 оқу жылы	Ресми (Оқу-ағарту министрлігі)

Негізгі қорытындылар

1. Нарық кеңеймей, қымбаттап жатыр. ITigris деректері бойынша 2025 жылы орташа чек 21%-ға, салон түсімі 9%-ға өсті, ал тапсырыстар саны 4%-ға азайды (Bluescreen.kz). 2025 жылғы желтоқсанда көзілдіріктің орташа чегі бір жыл бұрынғы 38 313 ₸-ге қарсы 40 268 ₸ болды (+5%).
2. Ауқым басты артықшылыққа айналды. Ірі желілер (10+ салон) — тапсырыстар саны (+10%) да, түсім (+15%) де өскен жалғыз формат. Жеке салондардың түсімі 2%-ға, бір нүктеге шаққандағы тапсырыстар саны 25%-ға төмендеді. Бір нүктеге шаққандағы түсім алшақтығы 2024 жылғы 96%-дан 2025 жылы 130%-ға дейін өсті.
3. Көзілдірік линзалары — түсімнің өзегі. Олардың сатылымдағы үлесі 55%-ға дейін өсті (+5 п.т.): рецептілік линзаларды таңдау маманды қажет етеді және маркетплейстерге оңай кетпейді. Кейбір клиенттер жиектемені онлайн сатып алып, салонға линза мен құрастыру үшін ғана келеді.
4. Жиектемелер салон үшін тиімдірек, күннен қорғайтын көзілдіріктер — тиімсіз бола түсті. Duna.kz-тің ITigris деректеріне негізделген бағалауы бойынша, 2025 жылы жиектемелердің бөлшек бағасының сатып алу бағасына қатынасы шамамен 22%-ға өсті (сатып алу −10%, бөлшек +10%), ал күннен қорғайтын көзілдіріктерде шамамен 41%-ға төмендеді (сатып алу +40%, бөлшек −17%).
5. Күннен қорғайтын көзілдіріктер үлесінің үштен бірін жоғалтты: сатылымның 9%-ынан 6%-ына дейін. Сатып алушылар жеңілдікті күтіп, мұндай көзілдірікті маусымнан тыс алады.
6. Сұраныс балалар мен егде жастағы сатып алушыларға ауысуда. ITigris деректері бойынша 8–14 жастағы балаларға арналған сатып алулар үлесі 1–2%-ға өсті; 55–64 жастағы ерлердің жанаспалы линзаларға медиандық чегі 189%-ға артты. Жас жігіттердің дайын көзілдірікке орташа чегі 27%-ға төмендеді.
7. Жақыннан көрмеушілік — балалардың ең жиі кездесетін үш ауруының бірі. ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің деректері бойынша 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында 2,3 млн бала профилактикалық тексеруден өтіп, 242 мыңында (11%) ауру анықталды; ең көп тарағандары — тіс жегісі, анемия және миопия (24.kz, 18.08.2026). Миопиясы бар оқушылардың ресми үлесін министрлік жарияламайды.
8. Лазерлік түзету — саладағы ең қымбат чек. Алматы клиникаларының прайс-парақтары бойынша ReLEx SMILE екі көзге 578 000–630 000 ₸, FemtoLASIK — 370 000–472 000 ₸, LASIK — 240 000–250 000 ₸ тұрады (Almaty Vision, 103.kz).
9. Көзілдірік линзаларына жеңілдетілген ҚҚС қолданылады. Олар 2026 жылы 5%, 2027 жылдан 10% мөлшерлемесі бар медициналық бұйымдар тізбесіне енгізілген (Учёт.kz); 2026 жылдан бастап ҚҚС-тың базалық мөлшерлемесі — 16%. Медицинадағы жеңілдетілген ҚҚС туралы толығырақ — Duna.kz №110 зерттеуінде.

Оптика салонының экономикасы: Duna.kz есебі

ITigris салондардың орташа көрсеткіштері мен санаттардың үлесін жариялайды. Олардан әр санат орташа салонға жылына қанша әкелетінін және салонның санаттар бойынша үстеме қою мүмкіндігі қалай өзгергенін есептеуге болады.

Санат	2025 жылғы сатылымдағы үлесі	Орташа салонның түсімі, млн ₸/жыл	Сатып алу бағасы	Бөлшек баға	Бөлшек/сатып алу қатынасы
Көзілдірік линзалары	55%	63,2	+16%	+27%	+9,5%
Жиектемелер	32%	36,7	−10%	+10%	+22,2%
Жанаспалы линзалар	7%	8,0	+7%	+16%	+8,4%
Күннен қорғайтын көзілдіріктер	6%	6,9	+40%	−17%	−40,7%
Барлығы	100%	114,8

Үлестер мен бағаның өзгеруі — ITigris (2025 жыл 2024 жылмен салыстырғанда); санаттар бойынша түсім мен баға қатынасы — Duna.kz есебі, формулалары «Әдістеме» бөлімінде.

Оптика иесі үшін мұның мәні. Салонның ақшасы күннен қорғайтын көзілдірік витринасында емес, линзалар мен таңдау қызметінде. Сатып алу бағасы төмендегенде жиектемелер бір бірлікке көбірек маржа береді, бірақ олардың үлесі азаюда: сатып алушы жиектемені амалсыз сатып алу ретінде көреді. 2025 жылы күннен қорғайтын көзілдіріктер салон үлесте де, бағада да ұтылған санатқа айналды.

Салыстыру үшін — 2020 жылғы деректер. Actual Optic желісінің тең иесі Forbes Kazakhstan-ға берген сұхбатында бүкіл оптика нарығын $60–70 млн-нан аспайды деп бағалаған; бұл желінің түсімінде күннен қорғайтын көзілдіріктер 42%, оптикалық көзілдіріктер 37%, жанаспалы линзалар 15%, дәрігер қызметтері 6% болған (Forbes.kz, 23.01.2020). Бұл премиум сегменті күшті бір желінің деректері, оларды ITigris-пен тікелей салыстыруға болмайды, бірақ ауысудың бағыты көрінеді: күннен қорғайтын көзілдіріктер медициналық түзетуге орын берді.

Алматыда көруді лазермен түзету қанша тұрады

Алматы клиникаларының жарияланған прайс-парақтары бойынша екі көзге арналған бағалар (2026 жылғы қыркүйек). Клиника бір көздің бағасын көрсеткен жағдайда Duna.kz оны екіге көбейтеді.

Әдіс	Екі көзге баға	Клиникалар және ескерту
ФРК / PRK	190 000 – 368 000 ₸	Профессор Ботабекова орталығы — 190 000 ₸; Oscar Clinic — 250 000–300 000 ₸; Almaty Vision — 316 000 ₸ (PRK), 368 000 ₸ (T-PRK)
LASIK	240 000 – 250 000 ₸	Коновалов орталығы — 240 000 ₸; Oscar Clinic (Topo-LASIK), Almaty Vision — 250 000 ₸
FemtoLASIK	370 000 – 472 000 ₸	Профессор Ботабекова орталығы — 370 000 ₸-ден; Коновалов — 390 000 ₸; Oscar — 400 000 ₸; Almaty Vision — 420 000–472 000 ₸
ReLEx SMILE	578 000 – 630 000 ₸	Almaty Vision — 578 000–630 000 ₸ (хирургке байланысты); Oscar Clinic — 600 000 ₸
SmartSight	788 000 – 840 000 ₸	Almaty Vision

Дереккөздер: Almaty Vision прайс-парағы, 103.kz клиникалар каталогы. Бағалар — акциялар мен диагностикасыз витриналық бағалар. Ең қолжетімді (ФРК) және ең қымбат (SmartSight) әдістің айырмасы 4 еседен асады, сондықтан әдісті көрсетпей айтылған «лазерлік түзетудің орташа бағасы» адастырады.

Қазақстандағы лазерлік түзету оталарының саны ресми жарияланбайды, зерттеудің бұл нұсқасында ол бағаланбайды.

Балалардың жақыннан көрмеушілігі және түзетуге сұраныс

Оқу-ағарту министрлігінің деректері бойынша 2025/2026 оқу жылында Қазақстан мектептерінде 3,9 млн-нан астам бала оқыды (ortcom.kz, 20.05.2026). Денсаулық сақтау министрлігі миопияны балалардың ең жиі кездесетін үш ауруының бірі деп атайды, бірақ оның үлесін жарияламайды (24.kz). Балалар офтальмологтары 2022 жылы оқушылар арасында жақыннан көрмеушіліктің таралуын 30–50% деп бағалаған (Liter.kz, 19.08.2022) — бұл статистика емес, сарапшылық баға.

Сценарий	Миопиясы бар оқушылар үлесі	Миопиясы бар оқушылар
Төменгі	30%	~1,17 млн
Жоғарғы	50%	~1,95 млн

Duna.kz бағалауы: сарапшылар көрсеткен 30–50% үлес бойынша Қазақстанда жақыннан көрмеушілігі бар 1,2–2 млн оқушы бар — бұлар көзілдірік, жанаспалы және ортокератологиялық линзаларды әлеуетті сатып алушылар, өскен сайын олардың түзетуін ауыстыру қажет. Бағалаудың сенімділігі төмен: ол толығымен 2022 жылғы сарапшылық диапазонға тәуелді.

Балалар сұранысының өсуін сатылым да жанама түрде растайды: ITigris деректері бойынша 2025 жылы 8–14 жастағы балаларға арналған сатып алулар үлесі 1–2%-ға өсті.

Реттеу және салықтар

• Оптика дүкені — медициналық бұйымдарды бөлшек саудада өткізу объектісі. Көруді түзетуге арналған көзілдірік оптикасы оптика және медициналық бұйымдар дүкендері арқылы сатылады; оларға дәріханалардағыдай лицензия емес, хабарлама тәртібі қолданылады (Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды көтерме және бөлшек саудада өткізу қағидалары, «Әділет» АҚЖ).
• Офтальмолог дәрігердің қабылдауы — медициналық қызмет. Ол «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Заңға сәйкес медициналық қызметке лицензияны талап етеді (заң мәтіні). Кабинетке қойылатын талаптарды қолданыстағы санитариялық қағидалардан тексеріңіз: зерттеудің бұрынғы нұсқасында растай алмаған аудан нормалары келтірілген еді, олар алынып тасталды.
• ҚҚС. Көзілдірік линзалары 2026 жылы 5%, 2027 жылдан 10% ҚҚС мөлшерлемесі бар медициналық бұйымдар тізбесіне енгізілген (Учёт.kz). Жиектемелердің, жанаспалы линзалар мен күннен қорғайтын көзілдіріктердің жеңілдетілген тізбеге енгенін біз растамадық — олар бойынша мөлшерлемені бухгалтерден нақтылаңыз; 2026 жылдан бастап базалық мөлшерлеме — 16%.

Әдістеме

Не зерттелді. Қазақстандағы бөлшек оптика (көзілдірік, жиектемелер, линзалар, жанаспалы линзалар, күннен қорғайтын көзілдіріктер) және көруді лазермен түзету. Деректер кезеңі — 2020 жыл (салыстыру үшін) және 2025 жыл — 2026 жылғы қыркүйек.

Деректер. Салон көрсеткіштері мен санаттар үлесі — ITigris-тің клиент-салондар деректері бойынша талдауы (Bluescreen.kz 26.02.2026 жариялаған). 2020 жылғы нарық бағасы мен желі түсімінің құрылымы — Actual Optic-тің Forbes Kazakhstan-ға берген сұхбаты. Лазерлік түзету бағалары — Almaty Vision прайс-парағы және 103.kz каталогы. Оқушылар саны — Оқу-ағарту министрлігі, балалардың сырқаттанушылығы — Денсаулық сақтау министрлігі (БАҚ арқылы). Реттеу — медициналық бұйымдарды өткізу қағидалары, «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Заң, жеңілдетілген ҚҚС тізбесі.

Duna.kz есептері.

• Орташа салонның жылдық түсімі: 9,57 млн ₸ × 12 = 114,8 млн ₸.
• Санаттар бойынша түсім: 114,8 млн ₸ × санат үлесі (0,55 / 0,32 / 0,07 / 0,06) = 63,2 / 36,7 / 8,0 / 6,9 млн ₸.
• Бөлшек бағаның сатып алу бағасына қатынасының өзгеруі: (1 + бөлшек бағаның өсімі) / (1 + сатып алу бағасының өсімі) − 1. Жиектемелер: 1,10 / 0,90 − 1 = +22,2%; линзалар: 1,27 / 1,16 − 1 = +9,5%; жанаспалы линзалар: 1,16 / 1,07 − 1 = +8,4%; күннен қорғайтын көзілдіріктер: 0,83 / 1,40 − 1 = −40,7%. Болжам: санат ішіндегі сатып алу құрамы бір жылда өзгермеген.
• Бір нүктеге шаққандағы түсім алшақтығы: 12,14 / 5,27 = 2,30, яғни +130% — ITigris көрсеткішімен сәйкес келеді.
• Екі көзге лазерлік түзету бағасы: клиника бір көздің бағасын жариялаған жағдайда (Almaty Vision) баға × 2.
• Миопиясы бар оқушылар: 3,9 млн × 30% = 1,17 млн; 3,9 млн × 50% = 1,95 млн.

Бұрынғы нұсқадан не алынып тасталды. Ашық дереккөздермен расталмайтын және болмаған өз өлшемдерімізге сүйенген сандар алынды: нарық көлемі, миопиясы бар оқушылар үлесі, зерттелген салондар мен клиникалар саны, жиектемелерге үстеме, салондардың рентабельділігі, лазерлік түзету оталарының саны, қалалар бойынша орташа чектер, салон ашу құны және дереккөзсіз басқа пайыздар.