Қазақстанның қай салаларында компаниялар ең көп: 18 сала рейтингі және бизнес құрылымы

Қысқаша жауап

Қазақстанда ең көп бизнес көтерме және бөлшек саудада шоғырланған: 2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша 729 851 жұмыс істеп тұрған ШОБ субъектісі бар — бұл елдегі бүкіл кәсіпкерліктің 35,3%-ы. Екінші орынды ауыл шаруашылығы (266 766), үшінші орынды — өзге де қызмет көрсету түрлері (260 071) иеленеді.

Бірақ бұл рейтингтің екінші қыры бар. Егер тек ШОБ заңды тұлғаларын ғана есептесек, көрініс түбегейлі өзгереді: құрылыс бесінші орыннан екінші орынға көтеріледі, ал көлік төртінші орыннан сегізінші орынға түседі, өйткені ондағы субъектілердің онның тоғызына жуығы жеке кәсіпкерлер. Ауыл шаруашылығы екінші орыннан жетінші орынға түседі: ондағы субъектілердің басым бөлігі шаруа қожалықтары. Өзге де қызметтердің 90%-ы ЖК болса да, заңды тұлғалар саны бойынша бұл сала бестікте, төртінші орында қалады.

Сондықтан «қай салада компаниялар көп» деген сұрақтың жалғыз жауабы жоқ. Ол нені компания деп есептеуге байланысты.

Негізгі цифрлар

• 18 — рейтингтегі салалар саны; ШОБ статистикасы ЭҚЖЖ (ОКЭД) бойынша дәл осынша бөлімді көрсетеді.
• 2 068 980 — 2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша Қазақстандағы жұмыс істеп тұрған ШОБ субъектілері.
• 35,3% — ең ірі сала болып табылатын сауданың үлесі.
• 60,7% — Duna.kz есебі бойынша үш ірі саланың үлесі.
• 74,8% — бес ірі саланың үлесі.
• 90,4% — саладағы ЖК-нің ең жоғары үлесі (өзге де қызметтер).
• 2,0% — ЖК-нің ең төмен үлесі (ауыл шаруашылығы: онда шаруа қожалықтары басым).
• +113% — 2022 жылдың қыркүйегінен бері көлік саласындағы субъектілер санының өсімі, салалар арасындағы рекорд.
• -1,3% — субъектілер саны қысқарған жалғыз сала.

Жұмыс істеп тұрған ШОБ субъектілерінің саны бойынша 18 сала рейтингі

2026 жылғы 1 сәуірдегі мәліметтер. Рейтингте 18 позиция бар — ШОБ субъектілері бойынша статистика ЭҚЖЖ бөлімдерін дәл осылай ажыратады.

Кестедегі сала атаулары оқуға ыңғайлы болу үшін қысқартылды: ЭҚЖЖ бөлімдерінің толық атаулары жүз таңбаға дейін созылады және кестеге сыймайды. Толық ресми атаулар зерттеуге қоса берілген мәліметтер жиынтығында сақталған.

№	Сала	Барлық субъектілер	Нарық үлесі	Заңды тұлғалар	ЖК	ЖК үлесі
1	Сауда және автокөлік жөндеу	729 851	35,3%	105 680	624 171	85,5%
2	Ауыл және орман шаруашылығы	266 766	12,9%	18 717	5 274	2,0%
3	Халыққа өзге де қызмет көрсету	260 071	12,6%	24 916	235 155	90,4%
4	Көлік және қоймалау	171 184	8,3%	18 371	152 813	89,3%
5	Құрылыс	118 698	5,7%	57 193	61 505	51,8%
6	Өңдеу өнеркәсібі	101 824	4,9%	23 029	78 795	77,4%
7	Жылжымайтын мүлік	101 246	4,9%	14 843	86 403	85,3%
8	Әкімшілік қызметтер	63 292	3,1%	20 570	42 722	67,5%
9	Кәсіби және ғылыми қызметтер	59 416	2,9%	28 204	31 212	52,5%
10	Қонақ үйлер және қоғамдық тамақтану	58 271	2,8%	9 031	49 240	84,5%
11	Білім беру	46 632	2,3%	16 210	30 422	65,2%
12	АТ және байланыс	35 286	1,7%	15 286	20 000	56,7%
13	Өнер және ойын-сауық	20 637	1,0%	4 225	16 412	79,5%
14	Денсаулық сақтау	19 008	0,9%	9 927	9 081	47,8%
15	Тау-кен өндірісі	5 703	0,3%	5 120	583	10,2%
16	Қаржы және сақтандыру	5 028	0,2%	4 465	563	11,2%
17	Сумен жабдықтау және қалдықтар	4 138	0,2%	2 007	2 131	51,5%
18	Энергиямен жабдықтау	1 929	0,1%	1 451	478	24,8%

Бөлімдер бойынша қосынды жалпы субъектілер санына тең: тау-кен, өңдеу, энергетика және сумен жабдықтауды екі рет есептемеу үшін «Өнеркәсіп» жиынтық агрегаты рейтингке енгізілмеді.

Салада іс жүзінде кімдер жұмыс істейді

ЖК үлесі — Duna.kz-тің туынды көрсеткіші. Ол салада кіммен байланыс орнатып жатқаныңызға жауап береді: бюджеті мен маркетинг бөлімі бар компаниямен бе, әлде шешімді өзі қабылдайтын жеке кәсіпкермен бе.

Кәсіпкерлер басым салалар — ЖК үлесі 80%-дан жоғары: өзге де қызметтер (90%), көлік (89%), сауда (86%), жылжымайтын мүлік және қоғамдық тамақтану.

Компаниялар басым салалар — ЖК үлесі 25%-дан төмен: қаржы (11%), тау-кен өндірісі, энергетика, ауыл шаруашылығы.

Аралас салалар — құрылыс (52%), кәсіби қызметтер, денсаулық сақтау, сумен жабдықтау. Мұнда үлестер шамамен тең.

Ауыл шаруашылығы ерекше орын алады: онда ЖК үлесі небары 2,0%, бірақ бұл сала тек компаниялардан тұрады деген сөз емес. 266 766 субъектінің 242 775-і — шаруа және фермер қожалықтары, яғни бөлек ұйымдастырушылық-құқықтық нысан.

Қай сала өсіп, қайсысы өспей қалды

2022 жылғы 1 қыркүйектен 2026 жылғы 1 сәуірге дейінгі жұмыс істеп тұрған субъектілер санының өзгеруі.

Сала	Өзгеріс
Көлік және қоймалау	+113,2%
Білім беру	+49,4%
Өнер және ойын-сауық	+43,3%
Әкімшілік қызметтер	+42,1%
АТ және байланыс	+37,8%
Өңдеу өнеркәсібі	+37,2%
Қонақ үйлер және қоғамдық тамақтану	+34,7%
Құрылыс	+33,0%
Тау-кен өндірісі	+32,8%
Денсаулық сақтау	+29,7%
Сауда және автокөлік жөндеу	+29,4%
Жылжымайтын мүлік	+23,5%
Сумен жабдықтау және қалдықтар	+21,7%
Энергиямен жабдықтау	+14,1%
Кәсіби және ғылыми қызметтер	+13,4%
Халыққа өзге де қызмет көрсету	+4,6%
Ауыл және орман шаруашылығы	+1,6%
Қаржы және сақтандыру	-1,3%

Көлік екі еседен астам өсті — бұл соңғы үш жарым жылдағы қазақстандық бизнес құрылымындағы ең күрт өзгеріс. Қаржы — минусқа кеткен жалғыз сала.