Қазақстанның бизнес-картасы 2026: өңірлер бойынша 1 000 тұрғынға қанша компаниядан келеді

Қысқаша жауап

Duna.kz есебі бойынша, 2026 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша Қазақстанда 1 000 тұрғынға шаққанда шамамен 96,1 жұмыс істеп тұрған ШОБ субъектісінен келді.

Көш басында Алматы — 1 000 тұрғынға 152,9 ШОБ, одан кейін Астана — 145,8 және Шымкент — 101,5. Бұл — бизнес-тығыздығы орташа республикалық деңгейден жоғары жалғыз үш аумақ.

Duna.kz командасы сонымен қатар Қазақстан = 100 деп алынған Duna Business Density Index көрсеткішін есептеп шығарды. Индекс тек жұмыс істеп тұрған ШОБ субъектілерінің халық санына қатысты тығыздығын өлшейді және бизнес-климат сапасының рейтингі болып табылмайды.

Негізгі цифрлар

• 96,1 — Қазақстанда 1 000 тұрғынға шаққандағы жұмыс істеп тұрған ШОБ субъектілері.
• 152,9 — Алматы.
• 145,8 — Астана.
• 101,5 — Шымкент.
• 82,2 — 20 аумақ арасындағы медианалық тығыздық.
• 20-дан 3-еуі — Қазақстан бойынша орташа көрсеткіштен жоғары аумақтар саны.
• 2,38× — Алматы мен Солтүстік Қазақстан облысы арасындағы айырмашылық.
• 30,83% — елдегі барлық жұмыс істеп тұрған ШОБ субъектілеріндегі Алматы мен Астананың жиынтық үлесі.

Өңірлер рейтингі

Орын	Өңір	1 000 тұрғынға ШОБ	Duna Index, KZ=100	Жұмыс істеп тұрған ШОБ
1	Алматы	152,9	159,2	363 801
2	Астана	145,8	151,8	246 547
3	Шымкент	101,5	105,7	133 266
4	Түркістан облысы	93,3	97,1	200 195
5	Жетісу облысы	85,8	89,3	58 658
6	Маңғыстау облысы	85,7	89,2	70 759
7	Абай облысы	84,5	88,0	50 012
8	Алматы облысы	83,9	87,3	135 485
9	Қарағанды облысы	83,8	87,2	94 743
10	Жамбыл облысы	83,6	87,0	101 251
11	Ақтөбе облысы	80,9	84,2	77 562
12	Атырау облысы	79,9	83,2	57 393
13	Шығыс Қазақстан облысы	79,8	83,1	57 176
14	Батыс Қазақстан облысы	75,8	78,9	52 648
15	Ұлытау облысы	75,1	78,2	16 348
16	Павлодар облысы	73,0	76,0	54 184
17	Ақмола облысы	72,8	75,8	57 828
18	Қостанай облысы	72,6	75,6	59 427
19	Қызылорда облысы	70,2	73,1	59 380
20	Солтүстік Қазақстан облысы	64,3	66,9	32 864

Халық санына қалыпқа келтіру (нормализация) нені көрсетеді

Абсолютті рейтинг пен бизнес-тығыздық әртүрлі нәтижелер береді.

Түркістан облысы жұмыс істеп тұрған ШОБ субъектілерінің абсолютті саны бойынша 3-орында тұрғанымен, тығыздық бойынша 4-орында. Абай облысы, керісінше, субъектілердің абсолютті саны бойынша 18-орында ғана болғанымен, халық санына қалыпқа келтіргеннен кейін 7-орынға көтеріледі.

Ең үлкен оң ығысу Абай облысында тіркелді — +11 позиция. Жетісу облысы 7 позицияға көтерілді. Қостанай және Қызылорда облыстары 8 позициядан жоғалтты.

Алматы мен Астана

Алматы мен Астана елдің қалған бөлігінен айтарлықтай алға озып тұр.

Duna.kz есебі бойынша:

• Алматы: 1 000 тұрғынға 152,9 ШОБ, индекс шамамен 159,2;
• Астана: 145,8, индекс шамамен 151,8;
• Қазақстан: 96,1, индекс 100.

Абсолютті мәнде екі қала бірлесіп, Қазақстандағы жұмыс істеп тұрған ШОБ субъектілерінің 30,83%-ын шоғырландырып отыр.

Қазақстанның орташа көрсеткіші өңірлер медианасынан неге жоғары

Қазақстан бойынша орташа көрсеткіш — 96,1, ал медианалық өңірлік тығыздық — шамамен 82,2.

Себеп — Алматы мен Астанадағы ШОБ-тың жоғары шоғырлануында. Бұл қалалардың ұлттық кәсіпкерлік базасындағы үлкен салмағы орташа өлшенген көрсеткішті (weighted average) типтік өңір көрсеткішінен жоғары көтереді.

Duna Business Density Index

Формуласы:

Duna Business Density Index = өңір тығыздығы / Қазақстан тығыздығы × 100

Интерпретациясы:

• ≥125 — өте жоғары тығыздық;
• 105–124,9 — жоғары;
• 90–104,9 — орташа шамасында;
• 75–89,9 — орташадан төмен;
• <75 — төмен.

Бұл — Duna.kz талдамалық бенчмаркі. Ол кірістілікті, бизнесті жүргізу жеңілдігін немесе мемлекеттік басқару сапасын өлшемейді.

Бұл деректер маркетинг үшін нені білдіреді

Жоғары бизнес-тығыздық жергілікті B2B әлеуетін бағалау үшін пайдалы болуы мүмкін: CRM, SaaS, бухгалтерия, банктік өнімдер, жарнама, сайттар жасау, SEO, автоматтандыру және AI-шешімдер.

Бірақ тығыздықты оқшауланған күйде қарастыруға болмайды. Коммерциялық market sizing үшін оны мыналармен біріктіру қажет:

• халық санымен;
• кіріс деңгейімен;
• компаниялардың тауар айналымымен;
• салалық құрылыммен;
• digital maturity деңгейімен;
• клиент тарту құнымен (CAC);
• бәсекелестікпен.

Сондықтан бизнес-тығыздығы төменірек өңір, егер онда орташа чек жоғарырақ немесе бәсекелестік төменірек болса, нақты бір өнім үшін тартымдырақ болуы әбден мүмкін.